English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

27 2010

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Notatki z miejsca postoju (22)

Tomasz Różycki

Poza tym w Widniu wiadomo: liczą się jednak grajcary, gięte oparcia krzeseł, cierpkie wino, niezbyt spolegliwy herr ober albo madchen, mówiąca, że do gulaszu nie można wziąć czerwonego wina, tylko piwo

Wpis dwudziesty drugi: w Widniu

Co innego Wiedeń, wiadomo. Kawa w Havelce jest tak oczywista i obowiązkowa, że aż budzi opór. Ale niestety jest zimno i trzeba sie chować przed mrozem i straszliwymi mieszczanami w zakamarki straszliwych mieszczańskich przybytków – kawiarni (och, zdało mu się, że widzi tam gdzieś w głębi Jurija vel Jerzego Kulczyckiego w swoim kozacko-tureckim przebraniu) i muzeów. Śniadanie po wiedeńsku. W końcu ileż można pozdrawiać olbrzymie i majestatyczne platany przed gmachem parlamentu: guten tag, herr ober.

noc, rys. Tomasz Różycki

Wchodzi więc do pierwszej sali i widzi tego, którego tak znienawidzili naziści – chorego do szpiku Schielego i jego wszystkie miasteczka: Tulln, Krumlov, Stein. „Martwe Miasteczko” albo „Miasteczko nad Niebieską Rzeką”. Te miasteczka są przecież tylko o wyciągnięcie ręki od Drohobycza i powinowatego w chorobie, Schulza. Wiadomo, że ukrytym pragnieniem zdrowych jest zabić chorego, dlatego zdrowy mieszczanin Gunther strzela do degenerata Schulza, dlatego zakazane jest chore malarstwo Schielego. Wystarczy spojrzeć na zdjęcia jego modeli i modelek: hoże, pulchne, rumiane dziewoje zamieniaja sie na jego płótnach w anorektyczne, chorowite, wenerycznie dodatnie szkielety o nabrzmiałych genitaliach. A sam Schiele i jego autoportrety: krępy mężczyzna zamieniony w kogoś innego, w syfilitycznego umierającego, w więźnia obozu koncentracyjnego. Nic tu z aryjskiego herosa, z mocy, rasy, szlachetności. Schiele wciela się w chorych z la Slapetriere, w pacjentów Freuda, wreszcie we własnego ojca, umierającego z powodu cierpień syfilisu: odchudza się, wygina, zwija w embrion, masturbuje i tworzy autoportret, jak mu się zdaje, prawdziwy. „Wszystko jest żyjącą śmiercią”. Na wystawach sztuki zdegenerowanej, wynaturzonej, które narodowi socjaliści robią w latach trzydziestych (trzy miliony zwiedzających), dzieła Schielego też znajdą swoje miejsce.

Dziwny przypadek: dwadzieścia lat po pierwszych pornograficznych obrazach Schielego naziści spróbują tego samego: hoże, rumiane dziewczyny krępych mężczyzn zamienią w szkielety w Auschwitz, w miejscu, w którym sztuka nazizmu osiągnie swoje najwyższe wcielenie: geometria, moc, rasa i duch. Wielki zakład oczyszczania i wypalania w piecu nowego kształtu świata.

Poza tym w Widniu wiadomo: liczą się jednak grajcary, gięte oparcia krzeseł, cierpkie wino, niezbyt spolegliwy herr ober albo madchen, mówiąca, że do gulaszu nie można wziąć czerwonego wina, tylko piwo. Na szczęście globalizacja robi swoje: tajska zupa curry i afrykańska czerwona dostępne są ulicę obok. I z takim ogniem w duszy można przejść przez całe miasto, płonąc tylko dla wybranych, którzy noszą trójwymiarowe okulary.

Przez cały dzień wszyscy mówią o ogromnej demonstracji studentów, która ma przejść przez miasto niby duch zniszczenia. Policja, bramki, ograniczenia ruchu. Szepty i szmery. Cały dzień chodzi po Wiedniu, pół nocy i nigdzie żadnej demonstracji, ani jednego studenta. Jakaś widmowa sprawa, jakieś niewidzialne sumienie gryzie to miasto. Jakiś sprzeciw jest w powietrzu, ale nie widać go. Maszeruje cicho, ze zgaszonymi pochodniami.

Tomasz Różycki, ur. 1970, poeta, eseista, tłumacz, romanista. Laureat Nagrody Kościelskich za poemat „Dwanaście stacji” (2004). Mieszka w Opolu.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.

Wydanie: 27
Data: 04/2010

Fikcje

Notatki z miejsca postoju

Tomasz Różycki

pokaż wszystkie

1 / 3