English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Epitafium
w studiu radiowym

Tomasz Cyz

Dziwne jest życie utworów muzycznych. Czasem nie wiadomo, dlaczego milkną na dłużej, przecież wcześniej nie wyobrażaliśmy sobie bez nich życia

Pamięci Tomasza Merty

To nie był koncert – bo nie mógł być. Połączone siły Polskiej Orkiestry Radiowej oraz Sinfonii Varsovii – pod batutą szefa tej pierwszej, Łukasza Borowicza – w niedzielny wieczór 18 kwietnia 2010 wykonały „Epitafium katyńskie” (1967) Andrzeja Panufnika oraz „III Symfonię «Symfonię pieśni żałosnych»” (1976) Henryka Mikołaja Góreckiego. Przed utworami odczytano nazwiska osób zmarłych w katastrofie pod Smoleńskiem.

A.Panufnik, „Epitafium katyńskie”; H.M. Górecki, „III Symfonia «Symfonia pieśni żałosnych»”. Wioletta Chodowicz (sopran), Łukasz Borowicz (dyr.), Polska Orkiestra Radiowa, Sinfonia Varsovia. Studio Koncertowe Polskiego Radia w Warszawie, 18 kwietnia 2010

Program miał być inny. Suita baletowa „Le lion amoureux” (Zakochany lew) Karola Rathausa oraz opera „L’Hirondelle inattendue” (Bezdomna jaskółka) Szymona Laksa – kolejny z serii projektów Borowicza wyławiających z historii muzyki dzieła zapomniane (koncert przeniesiony na 13 czerwca).

Panufnik też jest ostatnio „źle obecny”. Dziwne jest to życie utworów muzycznych. Czasem nie wiadomo, dlaczego milkną na dłużej, skoro wcześniej nie wyobrażaliśmy sobie bez nich życia.

„Epitafium” miało prawykonanie w listopadzie 1968 roku w Carnegie Hall (American Symphony Orchestra prowadził Leopold Stokowski). Sześćdziesiąty ósmy? Panufnik od 1954 roku mieszkał w Wielkiej Brytanii, do 1977 roku był w kraju persona non grata (ponownie do Polski przyjechał w 1990 roku). To instrumentalne kilkuminutowe crescendo – od onirycznej, solowej frazy skrzypiec, po finalny wybuch całej orkiestry. W niedzielę w radiowej S1 zabrzmiało jak rosnący zbiorowy płacz, w którym słychać było pojedyncze łkanie.

„III Symfonię” Góreckiego Borowicz poprowadził jakby wbrew tradycji. Tłumiąc emocje, w skupionej ciszy, nasycając każdą frazę żarem, ale bez pożogi. To było intensywne, mocne, ale nie epatujące. Podobnie śpiew Wioletty Chodowicz – żarliwy, ale nie afektowany, prosty. Czysty.

Prawie godzinna „Symfonia pieśni żałosnych” Góreckiego dzieli się na trzy części. W pierwszej kompozytor wykorzystuje XV-wieczny „Lament świętokrzyski” („Synku miły i wybrany, / Rozdziel z matką swoją rany!…”); w drugiej – wyryty w 1944 roku na ścianie celi w Zakopanem czterowiersz 18-letniej Heleny Wandy Błażusiakówny („Mamo, nie płacz, nie. / Niebios Przeczysta Królowo, / Ty zawsze wspieraj mnie. / Zdrowaś Mario”); w trzeciej – melodię ludową z opolskiego („Kajze mi sie podzioł / mój synocek miły? / Pewnie go w powstaniu / złe wrogi zabiły. / Wy niedobrzy ludzie, dlo Boga świętego, cemuście zabili / synocka mojego?…”).

Siła tego utworu – zwłaszcza w takich chwilach jak ta – mieści się w indywidualnym, intymnym spojrzeniu Góreckiego na ból utraty, niezrozumiałe cierpienie, na żałobę. Kompozytor nie sięga po chóry, nie epatuje zbiorowym rozpamiętywaniem. Ono zawsze zostaje wyolbrzymione, spotęgowane, w jakiś sposób zafałszowane. Tylko opowiada o bólu pojedynczego człowieka (matki, córki); o bólu osobistym, ukrytym, wstydliwym, wsobnym. Opowiada o tych, którzy zostali. Sami. Jego muzyka – na pewno w takim wykonaniu – na chwilę niweluje tę samotność.

Tomasz Cyz, redaktor naczelny Dwutygodnik.com, wydał właśnie e-book „Pasja 20, 21. Powroty Chrystusa”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.