English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

31 2010

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

dym, rys. Tomasz Różycki

Notatki z miejsca postoju (23)

Tomasz Różycki

Nauka ma nas bronić przed magicznym myśleniem, odruchami stadnymi, oddawaniem czci bożkom i zaklinaniem rzeczywistości, a sztuka właśnie ją zaklina, zamieniając każde zdanie w zaklęcie, każdy moment w święto, naddając sensu każdej czynności, każdemu obrazkowi

Wpis 23: Oko cyklonu

Sztuka w dwa bieguny: pierwszy, złączony z mecenatem nauki, uniwersytetem jako miejscem pracy i azylem dla artysty, dawno już poróżnionego ze zwykłym zjadaczem chleba. Poróżnionego estetycznie, w swoich zarozumialstwach i awangardowych grach międzygatunkowych skazanego na samotność i odrzuconego, bo odrzucającego innych, nadskakującego krytykom, badaczom i tworzącego właśnie dla nich, dla wtajemniczonych w arkana, którzy sami balansują na krawędzi, zmieniając wciąż role – raz krytyk artystą, raz artysta krytykiem, samoograniczająca się spirala, wir. Ale co w środku, co na końcu tego zwężającego się lejka. Sztuka nie ma odwrotu, musi iść naprzód, wieczny postęp jest w nią wpisany, a wszelkie powroty są jak coraz mniejsze kółka w drodze do punktu zero. Lecz nasza zachodnia kultura mówi: ani kroku w tył! A o tym, czym jest ten tył, decyduje uniwersytet. Nos dla tabakiery, czy tabakiera dla nosa?

Przy okazji wdawałoby się, że to sprzeczność, że ruch ten na sprzeczności jest ufundowany. Nauka ma nas bronić przed magicznym myśleniem, odruchami stadnymi, oddawaniem czci bożkom i zaklinaniem rzeczywistości, a sztuka właśnie ją zaklina, zamieniając każde zdanie w zaklęcie, każdy moment w święto, naddając sensu każdej czynności, każdemu obrazkowi. Umieśćcie na obrazie nóż na kuchennym blacie i powieście go w galerii. Wydawałoby się nic nadzwyczajnego, nic banalniejszego, a ileż zaraz sensów, symboliki i nonsensów w tego noża. Powiecie: dobrze, ale sztuka to wybór. Powiecie: dobrze, ale socjologia, międzyludzkie napięcia w tłumie oglądających. Zgoda, ale czy nie ważniejsze jest co innego: to, że naprawdę zaklinamy, że naprawdę jesteśmy szamanami plemienia? Drugi biegun jest właśnie taki: ciemny i anaukowy. I tu: dzisiejszy język poetów, wskazujący na arbitralność i miałkość języka, kreska malarza, wskazująca na nieadekwatność kreski. Postmodernizm, literatura wyczerpania, dekonstrukcja. Szaman mówiący: nie wierzę w swoją szamańską moc, bawiłem się, udawałem. Popatrzcie, to nie zaklęcie, to bełkot, a tamto nie jest uzdrawiającym zielem, jest po prostu proszkiem i śmieciem. Mój gest był tańcem, ale niczego nie znaczył. Wmówiłem wam, a wyście uwierzyli, bo tak chcieliście.

Ale właśnie w ten sposób dokonuje się – niektórzy nie widzą tego – największa manipulacja. Szaman, szaman zrzuca pióra szamańskie i z szamańskich sztuczek się śmieje. Ale ten śmiech jest trochę zbyt wymuszony, bardzo intelektualny, nie jest czysty, jest lekko „przegięty”. Szamana nie boli, nawet gdyby bolało, nie będzie potrafił już do tego przekonać. Odebrano mu głos, on sam sobie głos odebrał.

Jeśli nawet sztuka zmierza w samo oko wiru, cyklonu, wiadomo, że tam, w samym środku jest to, czego nikt się nie spodziewa.

Tomasz Różycki, ur. 1970, poeta, eseista, tłumacz, romanista. Laureat Nagrody Kościelskich za poemat „Dwanaście stacji” (2004). Mieszka w Opolu.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.

Wydanie: 31
Data: 05/2010

Fikcje

Notatki z miejsca postoju

Tomasz Różycki

pokaż wszystkie

1 / 3