English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

„Witkacy. Psychoholizm” w Bunkrze Sztuki

Marta Lisok

Wystawa w krakowskim Bunkrze Sztuki pokazuje Witkacego jako prekursora body artu. Artysta eksplorował możliwości wyrazu własnej twarzy, traktowanej jako plastyczne tworzywo

„Witkacy. Psychoholizm”, Bunkier Sztuki w Krakowie, 30 kwietnia - 14 czerwca 2009.

W ramach krakowskiego Miesiąca Fotografii i z okazji 70-lecia śmierci Witkacego ponad sto portretów i autoportretów ułożonych gęsto w jednym pasie oplata ściany Bunkra Sztuki. Obok pozowanych grymasów twarzy artysty pojawiają się fotografie jego demonicznych kochanek i znajomych, zaaranżowane scenki i nostalgiczne zdjęcia dokumentujące sielskie życie przedwojennej inteligencji. Na jednym ze zdjęć artysta chowa głowę w koszuli. Udając ducha albo żółwia, wychyla twarz o zdziwionym spojrzeniu, rozkłada ręce na boki. Chowa się albo dopiero wyłania już uzbrojony w minę.

Witkacy na fotografiach patrzy na swoją twarz z zewnątrz. Obserwuje się jak w lustrze. To obsesyjne dokumentowanie własnych nastrojów jest okazją do zabawy, niekończącego się karnawału, podczas którego następuje zawieszenie podziałów i ról społecznych. Artysta eksploruje możliwości wyrazu własnej twarzy, która jest traktowana jako plastyczne tworzywo. Tym samym staje się prekursorem body artu.

„Zastrzyk narkotyczny“,
Stanisław Ignacy Witkiewicz
z Janiną Bykowiakówną, 1931Prywatne performances unieruchomione w ciasno kadrowanych autoportretach Witkacego są drogą do samopoznania. Od prosopon – maski, która, zakrywając twarz aktora, objawiała istotę odtwarzanej przez niego roli, pochodzi łacińska persona. Z jednej strony chroni ona istotę osobowości, z drugiej ją wyraża. Kolejne metamorfozy tego samego człowieka są mozolną próbą konstruowania tożsamości. By być sobą, trzeba to objawić na zewnątrz. Artysta przebiera się, marszczy, nadyma albo wpatruje przenikliwie w widza. Hipnotyzuje go. Jego osaczające, skupione spojrzenia przeszywają, wywołując niepokój. Ściągnięta twarz zmultiplikowana w kilkudziesięciu ujęciach domaga się uwagi.

Podobnie jak w pracach malarskich z okresu „Firmy portretowej”, uwaga skupiona jest na wyolbrzymionych, wyrazistych oczach, centralnym punkcie każdej fotografii. Te chronione przez powiekę obszary liminalne, znajdujące się na linii przepływu zewnętrzne – wewnętrzne, dekodują informacje i jednocześnie odzwierciedlają emocjonalne stany. Mogą ujawnić to, co ukryte.

Stylizowane autoportrety są pokłosiem eksperymentów z reakcjami ciała na środki odurzające, pozwalające odkryć jego bezwład i elastyczność. Wyrazem wagi, jaką Witkacy przywiązywał do katalogowania skutków zażytej substancji, są m.in. notatki na marginesach portretów z okresu „Firmy”. Wystawiając się na ich działanie, artysta liczy się z rolą medium, w której ciało staje się ekranem nieokiełznanych popędów.

„Parodia malarza pejzażysty”.
Stanisław Ignacy Witkiewicz
w gronie przyjaciół w okolicach Zakopanego,
ok. 1932Witkacego i stworzonych przez niego bohaterów zajmowały problemy dwoistości egzystencji. Pierwiastek intelektualny, z wyspekulowanymi teoriami opisującymi zjawiska i rządzące nimi prawa, walczył w nim z dionizyjskim – związanym z narkotycznymi eksperymentami, odsłaniającymi mroczne obszary podświadomości. Niespójność osobowości objawiała się w pęknięciu między głoszonymi poglądami a malarską praktyką. Pomysł prezentacji zbioru autoportretów jest mocno zakorzeniony w jego teoriach dotyczących doświadczenia „jedności w zróżnicowaniu czy uczucia metafizycznego jako najgłębszej zasady bytu”.

Jednocześnie jako wielostronny portret wystawa nie wychodzi poza ramy rzetelnego archiwum. Klasycznie zaaranżowana, wyczyszczona ekspozycja „Psychoholizmu” nie zostawia miejsca na marginesy i luki, które mogłyby współgrać ze zwielokrotnioną osobowością artysty. Jest uzupełnieniem jego twórczości na polu malarstwa i literatury, raczej nieskierowanym do przypadkowego widza. Być może z powodu surowości narracji nieuzupełnionej o listy, rękopisy czy szkice.

Zdjęcia pochodzą z Kolekcji Ewy Franczak i Stefana Okołowicza.

Marta Lisok, ur. 1983, historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka, redaktorka działu sztuki dwutygodnika „artPapier”. Współpracuje z czasopismem „Fragile”. Należy do mafijnej struktury artystycznej „Ośmiornica”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.