English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Tadeusz Dąbrowski, „Czarny kwadrat”

Jarosław Borowiec

Czym się różni sens od bezsensu, „milczenie puste od znaczącego”, piękno i podziw dla tego świata od jego odrzucenia? Tobą

Czym jest „Czarny kwadrat na białym tle” – jedno z najbardziej kontrowersyjnych i tajemniczych dzieł XX wieku? Jest wyrazem pełni czy pustki? Jak zostałby odczytany, gdyby Kazimierz Malewicz, w swoim dziele „Suprematyzm” (1922–1927), nie zapisał: „Czarny kwadrat na białym polu był pierwszą formą wyrazową odczucia bezprzedmiotowego: kwadrat = odczucie, białe pole = «nic» poza tym odczuciem”.

Tadeusz Dąbrowski, „Czarny kwadrat”.
Wydawnictwo a5, Kraków, 48 stron,
w księgarniach od maja 2009„Czarny kwadrat” – tak brzmi tytuł najnowszego tomu wierszy Tadeusza Dąbrowskiego – tomu, który ukazał się po opublikowanym cztery lata temu „Te Deum”. Pamiętam tamten czas i mój niejednoznaczny stosunek do wierszy Dąbrowskiego – z jednej strony ich urok, przekonujący wątek egzystencjalny, spójność wiersza, z drugiej rodzaj podejrzliwości, że wiele tu miejsc i momentów niepotwierdzonych autorem, jakby musiały się zmieścić tylko w teoretycznej, przemyślanej konstrukcji.

Zestawione ze sobą dwa ostatnie tomy tworzą poetyckie świadectwo dojrzewania i poszukiwania siebie, jakiegoś początku, który byłby wspólny a zarazem jedyny dla każdego z nas, zmagania się z jednoznaczną oceną dobra i zła, ponawianych pytań o istotę miłości i sens śmierci, istnienie Boga, potrzebę poezji.

„Czarny kwadrat” przynosi nieufność wobec jednoznaczności, jest próbą zatrzymania tych chwil, które pojawiają się w naszym życiu zaledwie na mgnienie – gdy przychodzi do nas „ktoś, kto bezzwłocznie pojawia się i znika / jak czarny kwadrat na czarnym tle”. Szukasz podobieństw, ale nie masz prawa porównywać, nie ma dwa razy takiej samej wiosny i „to nie prawda, że świat jest bezustannym powrotem” – mówi wiersz Dąbrowskiego. Wiersz, który, bardziej niż dotychczas, zwraca uwagę na znaczenie słowa. Podaje je w wątpliwość, bo słowo „zasłania dokładnie / tyle ile odsłania”, a „przestrzeń między słowem «śmierć» / a prawdą śmierci jest największa. W niej dzieje / się życie”.

Poezja „przypomina dziś kamyk, czasem cegłę” („Wiersz współczesny”), a ten kto oddał jej swoje życie, jest niczym człowiek siedzący przy szpitalnym łóżku kogoś, kogo kocha, a z kim nie ma już kontaktu, jak w pięknym wierszu „[Poznali się w środku nocy…]” dedykowanym Tadeuszowi Różewiczowi.

Czym jest „Czarny kwadrat” Tadeusza Dąbrowskiego? Próbą opisu tych chwil i przestrzeni, w których pojawia się prześwit nas samych. Bo czym się różni sens od bezsensu, „milczenie puste od znaczącego”, jasne od ciemnego, piękno i podziw dla tego świata od jego odrzucenia? Tobą.

Jarosław Borowiec, redaktor działu poezji w dwutygodnik.com.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.