English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Andrzej Falkiewicz, „Świetliste”

Karol Francuzik

Nie wiadomo, z czym mamy do czynienia: z wierszowanym poematem? lirycznym snem? poetycką baśnią? Tom Falkiewicza może ucieszyć tych, którzy od poezji wymagają krnąbrności i nieoczywistości

Andrzej Falkiewicz (1929–2010) należał do grona pisarzy, którzy świadomie skazywali się na banicję z literackiego establishmentu. Ten filozofujący eseista, znawca teatru i prozaik nie miał skłonności do zasiadania na salonach, trzymał się swojej, wydeptanej drogi. I właśnie odporna na pokusy odrębność, charakteryzująca się między innymi myśleniem w poprzek obowiązujących trendów, była mocną stroną jego pisarstwa. Eseje Falkiewicza – choć to lektura niełatwa – do dziś dają sporą dawkę satysfakcji, jak choćby pamiętny „Świat Tymoteusza Karpowicza” z tomu „Fragmenty o polskiej literaturze”. Każdy czytelnik zainteresowany nowoczesną literaturą znajdzie tam coś dla siebie: Gombrowicz, Karpowicz, Buczkowski to tylko kilka z wielu nazwisk.

W „Świetlistym” przykuwają uwagę osobliwości formy, pokręcone bohaterki (?) i ich surrealne opowieści. Nie wiadomo, z czym mamy do czynienia: z wierszowanym poematem? lirycznym snem? poetycką baśnią? Pojawiają się niezrozumiałe pisarskie gesty. A jednak czytelnik, który zorientował się w sytuacji, nie wymaga żadnego rozstrzygnięcia! Skoro opowieść dzieje się gdzieś poza formą, idziemy dalej. W stronę świetlistego. Czytamy:

„Byłam Nie Wiem.
Byłam samym trzecim wymiarem
– bez dwu poprzednich.”

Andrzej Falkiewicz, „Świetliste”. Biuro
Literackie, Wrocław, 96 stron,
w księgarniach od 3 marca 2011Tytułowe świetliste nie jest (chyba) celem samym w sobie. Choć niczego nie możemy być pewni, gdy wraz z autorem wchodzimy w tę konfabulację. Być może, brnąc w opowieść, stajemy przed końcem snu, w przesmyku pamięci lub po prostu za drzwiami prowadzącymi w jasną przestrzeń. Takie postawienie sprawy oczywiście niczego nie definiuje. Prawdopodobnie jednak Falkiewiczowi nie chodzi o rozstrzyganie czegokolwiek. Bo literatura nie jest od tego, by świadczyć tego typu usługi.

Intryguje mnie formuła odmieńca, którą Falkiewicz doprowadził do granic ostateczności. Nie chodzi tylko o tak zwane własne zdanie i spojrzenie na świat, ale o przejmującą rolę samotnika literatury absolutnie pozbawionego gestu mizantropa. I nie ma w tym nic z taniego marketingowego oszustwa. Samotność odczuwania świata, izolacja literatury od życia i istnienia od aktu kreacji – taka jest twórczość autora „Polskiego Kosmosu”. Jego pisarstwo skłania mnie do osobistego czytania; bierze w cudzysłów literackie mody, chwilowe listy przebojów, tanie świecidełka.

Tom Falkiewicza może ucieszyć tych, którzy od poezji wymagają krnąbrności i nieoczywistości. Będą wśród nich zapewne czytelnicy innego świetnego Andrzeja polskiej poezji.

Można tę książkę uznać za ironiczny gest odmieńca, policzek wymierzony liryce współczesnej. Wówczas okaże się, że największym wrogiem literatury jest ona sama, a niszczycielską siłą bywa przesadna literackość oraz poetyckość, stylistyczne uładzenie i patos. Wszystko to, czego nie ma u Falkiewicza i czego brak powoduje, że „Świetliste” jest tomem chropawym, jakby rozpadającym się. Z rozpadliny wyłania się świat po emocjonalnej katastrofie. To nie jest baśń z happy endem.

Karol Francuzik, ur. 1977, były redaktor naczelny kwartalnika kulturalno-literackiego „Pro Arte”, recenzje publikował m.in. w „Odrze”, „FA-arcie”. Mieszka w Poznaniu.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.