English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

58 2011

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Beata Stasińska

NAJWAŻNIEJSZE CZYTAĆ:
Jedna litera

Beata Stasińska

Nie mam sentymentu do lat 90. Im więcej czasu upływa, tym gorzej je wspominam.

Tandetna fototapeta z seksistowską reklamą blachodachówki, grzejnika czy nowego modelu samochodu dla zadowolonego z siebie polskiego biznesmena z brzuchem, w białych skarpetach i brudnych butach, naklejona na betonową wielką płytę zastąpiła peerelowską zgrzebność. Jedną wersję brzydoty zamieniono na inną, bardziej kolorową i bazarową. I za tym ja tak tęskniłam?

Hochsztapler z czarną teczką kandyduje na prezydenta, polski sejm wprowadza jedną z najbardziej restrykcyjnych ustaw antyaborcyjnych na świecie, z programów edukacyjnych znika wychowanie seksualne, za to polski uczeń od I klasy podstawówki do matury ma 900 godzin religii. Polską religijność trafnie skomentował sto lat wcześniej Stanisław Brzozowski w „Legendzie Młodej Polski”: „Nigdzie chyba na całym świecie stosunki między katolicyzmem jako religią ludową a katolicyzmem jako głęboką dyscyplina moralną, obejmującą całe życie człowieka, nie ułożyły się w sposób tak demoralizujący jak u nas”.

To w latach 90. słowo „feminizm” budziło najpierw zdziwienie, potem żenujące żarty, na końcu agresję. – Jak jesteś taka sufrażystka i chcesz pracować, to zarób sobie na niańkę dla dzieci – mówi mąż do żony. Rzecz się dzieje w inteligenckim domu. Raczkująca klasa średnia jeszcze czyta książki, ale już nie ma przyjaciół. Nie ma dla nich czasu, spotyka się bowiem tylko w interesach, bywa tam, gdzie warto i wypada bywać.

Płaski jak karta do bankomatu pragmatyzm i zdrowy rozsądek stają się zasłonami dymnymi życiowych cyników. Ekonomia urasta do niekwestionowanej prawdy objawionej. Jej znawcy obdarzają pięknoduchów, do których chętnie zalicza się nie tylko pisarzy i artystów, ale i profesorów nauk humanistycznych, zimnym spojrzeniem tych, co wiedzą i mają rację. A rację mają ci, którzy sobie radzą i rozumieją ducha czasów, ten zaś nakazuje być zaradnym i bogacić się. Kto pracuje i nie bogaci się, albo co gorsza traci pracę, jest sam sobie winien. A dla takich głosiciele zdrowego egoizmu nie mają chrześcijańskiego miłosierdzia.

Wolność darowana, nie wywalczona, szybko traci smak i wartość. Zostaje przehandlowana niczym towar drugiej świeżości na przyzwolenie na brak formy. Estetycznej i etycznej. Pierwsi zauważyli to pisarze. Kto jednak chciał ich wówczas słuchać? Gdy Andrzej Stasiuk napisał „Dziewięć”, krytyczną powieść o latach 90., uznano ją za pisarską porażkę. Amerykański wydawca wybierze ją po latach do swojego programu jako najlepszą w dorobku pisarza, a anglosascy krytycy i czytelnicy docenią drapieżność i celność opisu Warszawy jako nowego postkomunistycznego Babilonu, w którym rządzi mafia. Właściwie każda powieść współczesna o Polsce czasu transformacji, czy napisał ją Piotr Siemion, Manuela Gretkowska, Wojciech Kuczok czy Zygmunt Miłoszewski budziła niechęć rodzimych krytyków. Nie chcieliśmy świadectw naszego spsienia, więc latami zbywaliśmy problem przemocy w rodzinie czy wielopokoleniowego zalkoholizowania społeczeństwa obojętnością i etykietką modnego – czytaj: niegodnego wielkiej literatury – tematu. Może nie chcieliśmy wiedzieć, co się z nami stało.

Jeszcze udawaliśmy upojonych wolnością, a już poczuliśmy się zwolnieni z odpowiedzialności. Nie było to trudne, bo deklaracja darwinowskiego w wymowie neoliberalizmu działała jak grzechów odpuszczenie.

Stanisław Brzozowski i jego epoka nie zostali przywołani bez przyczyny. Roman Zimand, badacz Młodej Polski, napisał przed laty dosadne zdanie o tamtych czasach jako wielkim womicie problemów, z którymi przyjdzie się mierzyć Polakom w XX wieku. Ostre sądy Brzozowskiego o rodakach i mocna metafora Zimanda są nadal aktualne, aż po porównanie Młodej Polski z latami 90., które niosły ze sobą stuletni szlam nierozwiązanych polskich problemów, a które tym razem zderzyły się z brutalną rzeczywistością kapitalizmu w warunkach młodej demokracji, i spłaszczyły do jednego trywialnie prostego zdania: przerost forsy nad treścią.

Beata Stasińska, wydawca, redaktor, animator kultury.

NAJWAŻNIEJSZE CZYTAĆ:
Na wyspie

Z przekory, trochę terapeutycznie, trochę z ciekawości uciekłam na grecką wyspę

Czytaj dalej

NAJWAŻNIEJSZE CZYTAĆ:
Edukacja kulturalna, głupcze

Jedna ulica, dwie Polski. Adresu nawet nie trzeba zgadywać. Kapie deszcz. Po raz pierwszy od nie pamiętam ilu lat na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego będzie koncert

Czytaj dalej