English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

fot. S. Okołowicz / TR Warszawa

„Nosferatu” Grzegorza Jarzyny

Paweł Soszyński

Wieczność i mrok – to gotyckie atrybuty wampira. Wieczność i mrok to także atrybuty wspomnienia, pamięci – zdaje się dopowiadać Grzegorz Jarzyna w „Nosferatu”

„Nosferatu” Grzegorza Jarzyny zaskakuje wielowątkową rezygnacją: z potencjału teatralnego wampirycznej legendy, możliwości świetnych aktorów (Sandra Korzeniak jako Lucy) oraz dramaturgicznych konsekwencji, jakie daje oryginalne odczytanie przez reżysera historii o hrabim Drakuli. Bo to właśnie sposób, w jaki Jarzyna czyta Stokera, jest w całym przedsięwzięciu Teatru Narodowego i TR Warszawa najciekawszy. W tej interpretacji wszystko się zgadza: miejsce Lucy i Miny w związku z wampirem, nienawiść, jaką Van Helsing darzy Nosferatu, a nawet zabójcze właściwości słońca. Wszystkie sztandarowe elementy klasycznej historii ustawione są w przedstawieniu na metaforycznych poziomach, ukazując słodko-zgubne mechanizmy pamięci.

Gotycką historię o wampirycznej miłości podbija Jarzyna zwiewnym, lśniącym materiałem o znacznie prostszej, bardziej prozaicznej budowie: Lucy leży (bardzo długo, całe noce i pięknie oświetlane dni) i tęskni… Rola machiny teatralnej polega na zszyciu tych dwóch historii. Jak się wydaje, właśnie temu służy początkowa dyskusja o świetle, jego fizycznej konstytucji, która wywindowana zostaje w obszary fantastyczno-romantyczne – za pomocą teorii podróży w czasie. Przekroczyć prędkość światła to wkroczyć w obszar mroku, ale i obszar bezczasu. Wieczność i mrok – to Stokerowskie atrybuty Nosferatu. Wieczność i mrok to także atrybuty wspomnienia, pamięci – zdaje się dopowiadać reżyser.

„Nosferatu”, wg „Drakuli” B. Stokera
reż. Grzegorz Jarzyna. Teatr Narodowy
i TR Warszawa, premiera
12 listopada 2011Przyznać trzeba, że sam pomysł zachwyca prostotą i wdziękiem – ma też ogromny potencjał teatralny, z którego Jarzyna postanowił nie skorzystać. Potencjał dramatyczny podobnej metafory ustępuje w „Nosferatu” miejsca atrakcjom czysto formalnym, prowadząc nie do spiętrzonej przenośni, a ogromnej stylizacji. Przestrzeń tęsknoty – całkowitego zawieszenia między nienadchodzącą przyszłością, spowitą mrokiem przeszłością i sparaliżowaną teraźniejszością – to ją Jarzyna poszerza do niemożliwych granic. Stąd, jak się zdaje, wypływa estetyczna maniera spektaklu (dla Jarzyny dość charakterystyczna): jego światło i dźwiękoczułość, melancholijne wysubtelnienie świata, który zdaje się składać tylko z czystych, na wpół przezroczystych substancji. Nie tylko w tym sensie znacznie bliżej temu spektaklowi do proustowskich witraży, niż mrocznych zamków Stokera: poszukiwanie straconego czasu, melancholijna oś wszystkich tych lśnień i półcieni, to także oś narracyjna, wokół której splatają się historia Lucy i Miny: tej, która rozpamiętuje, i tej, która staje się przedmiotem pracy pamięci.

Pojawienie się Nosferatu na scenie to najmocniejsza wolta w całym przedstawieniu. To, co nastąpi później: śmierć Lucy, uwodzenie Miny i potyczka między wampirem a doktorem Van Helsingiem, rozegra się w podobnie abstrakcyjnej, sennej, teatralnie ledwie rozrysowanej grze pamięci ze śmiercią. „Jestem na wpół żywy, na wpół umarły” – powie Nosferatu. Bo jesteś wspomnieniem – dopowie Jarzyna, ukazując scenę śmierci Lucy-melancholiczki. I tym, który wspomina – doda później, ukazując schadzkę wampira z Miną. To dlatego Mina/obiekt pamięci musi stać się wampirem, by od tej chwili – tak jak jej wybranek – przez wieczność uciekać przed słońcem. Tylko ci, którzy zdążą przed światłem, mogą żyć w przeszłości – jak podróżnicy w czasie.

Nosferatu ginie, bo przejście do światła to powrót do teraźniejszości. Tu wspomnienia nie mają tej frapującej, niebezpiecznej żywotności, jaką wykazują w obszarze poza czasem. W świetle dnia, jak wampiry, zmarli zmieniają się w proch (drżący na wietrze i w słońcu – jak ukaże nam to Jarzyna w jednej ze swoich najwykwintniejszych scenicznych stylizacji).

Paweł Soszyński, redaktor działu teatralnego w dwutygodnik.com.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.