English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

76 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Maria Poprzęcka

NA OKO:
Rozmówki afrykańskie

Maria Poprzęcka

Etiopia, trasa południowa – Stan Narodów, Narodowości i Ludów Południa. Oprócz jezior w Rowie Abisyńskim najciekawszymi atrakcjami turystycznymi regionu są plemiona z południa rzeki Omo (wszystkie cytaty z przewodnika Philipa Briggsa „Etiopia”, PWN 2010).

Najsłynniejszymi mieszkańcami doliny Omo są bez wątpienia Mursi. Jak każe tradycja, kiedy kobieta z plemienia Mursi osiąga wiek mniej więcej 20 lat, poniżej jej dolnej wargi robi się nacięcie, w wyniku czego między ustami a położoną niżej tkanką powstaje niewielki otwór. W ciągu następnego roku systematycznie się go powiększa, tworząc „wargową obręcz” na tyle dużą, by między wargą a ustami dało się umieścić mały gliniany krążek. W miarę rozciągania się wargi krążek wymienia się na większy – czynność tę powtarza się do czasu, aż otwór stanie się na tyle duży, by pomieścić krążek o średnicy 15 cm, a w idealnym przypadku kobieta będzie w stanie założyć rozciągniętą wargę na głowę.

Wysiadamy. Starszyzna wioski zapłacona – 200 birr. Kobiety wylegają, ruszają targi indywidualne. Płaci się każdej osobie za każdy spust migawki (zawsze ktoś liczy). Ceny pokazywane na palcach.

5 birr! One photo!
NO! 3 birr!
NO! 5 birr! One photo!
OK. 5 birr. You and baby.
NO! Ten birr!

Proponowane są też wyjmowane ze zniekształconych ust gliniane krążki. Forty birr. NO! W ogóle NO! Odwrót do samochodu. Ceny spadają, oferty się mnożą. Dwie kobiety, wyjąwszy krążki, pozują łącząc swoje wiszące wargi metalową obrączką. OK. 4 birr and 4 birr.

Tsemai, stanowiący większość mieszkańców wsi Ueita położonej przy drodze Konso-Dżinka, należą do najmniej znanych grup etnicznych Etiopii. Język tsemai należy do wschodnich języków kuszyckich i jest bardzo podobny do tego, którym posługują się mieszkańcy Konso – zgodnie z tradycją z nich właśnie wywodzi się wódz-założyciel Tsemai, Asasa.

Wysiadamy. Kobiety natychmiast ustawiają się rzędem do fotografii. Wyjmują piersi, przystawiają dzieci. Starszyzna kłóci się z naszym przewodnikiem, coraz głośniej i gwałtowniej. Zarządzony odwrót.

Tsemai NO PHOTO.
Natomiast bliscy im językowo Konso – pełna gotowość.
Hello, photo! Hello, birr!
Ten birr!
NO!
You, 4 birr!
NO!
5 birr. OK.
Kolczyki? Ten birr, ten birr, ten birr, ten birr, ten birr, ten birr!
NO, ten birr, ten birr, ten birr, ten birr!
NO! Ten birr, ten birr, ten birr, ten birr, ten birr OK!
OK.

Hamerowie uchodzą za archetypiczny lud zamieszkujący dolinę Omo, ponieważ nie tylko posługują się jednym z języków omotyckich, występujących wyłącznie na tym niewielkim skrawku południowej Etiopii, ale także stosują wyrafinowane techniki zdobienia ciała, typowe dla ludów żyjących na tych terenach, z wyjątkiem krążków wargowych. […] Najważniejszym wydarzeniem w społeczności Hamerów jest ceremonia skakania przez byka, kulminacja trzydniowego obrzędu inicjacyjnego. Rankiem trzeciego dnia kobiety upijają się, przygotowując się w ten sposób do rytualnej chłosty kijami. Chłosta jest dobrowolna i oznacza oddanie skaczącemu chłopcu. Kobiety rzadko krzyczą, częściej zachęcają mężczyzn do silniejszych uderzeń, czego wynikiem są krwawiące rany i honorowe blizny. Późnym popołudniem ustawia się w rzędzie do 30 byków. Młodzieńcy przechodzący inicjację, nadzy, o szalonych rozwichrzonych fryzurach afro, muszą wskoczyć na pierwszego byka, następnie przeskoczyć na drugiego i tak dalej, aż do końca rzędu…

Od wjazdu w dolinę Omo utrzymuje się nas w nadziei, że może, właśnie, przypadkiem, trafimy na ceremonię inicjacyjną Hamerów. Wreszcie, ostatniego dnia w południe, dobra nowina: tak, dziś, będzie! Mamy szczęście! Wstęp 300 birr od osoby, photo free.

Afryka dzika. Dawno odkryta. Welcome to.

Maria Poprzęcka, historyk sztuki z Instytutu Historii Sztuki UW. Ostatnio opublikowała: „Oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa” (słowo/obraz terytoria 2008).