English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Tansman
według Fingerhut

Marta Nadzieja

Płyta Margaret Fingerhut to ledwie fragment olbrzymiej spuścizny Aleksandra Tansmana, ale fragment wyraźny. Tansman jawi się tu jako twórca szukający w muzyce przede wszystkim wolności. Jako mistrz tonalnych nieoczywistości

Aleksander Tansman, kompozytor żyjący i tworzący głównie w Paryżu (zmarł w 1986 roku), w Polsce pozostaje wciąż zapomniany. Miniony sezon operowy zwrócił jednak uwagę na twórczość tego wszechstronnego kompozytora, wybitnego pianisty i pedagoga oraz humanisty. Dyrekcja Opery Narodowej pożeniła jego „Przysięgę” z „Verbum nobile” Moniuszki. Operowa jednoaktówka Tansmana z 1955 roku frapowała i intrygowała kontrastami. W warstwie tonalnej był tam i liryzm, i chłód, w warstwie literackiej – i udręka, i ekstaza. Wysublimowany „epizod liryczny” Tansmana zaostrzył apetyty na więcej. I dobrze.

„Tansman Piano Works”. Margaret Fingerhut (fortepian),
Chandos 2009Właśnie ukazała się płyta z utworami fortepianowymi Tansmana w wykonaniu Margaret Fingerhut. To ledwie fragment olbrzymiej spuścizny kompozytora, ale fragment wyraźny. Tansman jawi się tu jako twórca szukający w muzyce przede wszystkim wolności. Jako mistrz tonalnych nieoczywistości. Zaświadczają o tym choćby jego mazurki powstałe w latach 1915–1928. Z jednej strony słychać tu wyraźnie mazurkową tkaninę, z drugiej swadę. Kompozytor miał nosa do folkloru. Jego filozofii najbliżej chyba do Griega i Szymanowskiego, którzy nie byli niewolnikami przeszłości, a swobodnie filtrowali tradycję przez teraźniejszość. Esencją tej koncepcji są części Moderato.

Jednym z najczęściej wykonywanych dzieł Tansmana jest „Sonata rustica” (dedykowana Ravelowi). Jej pierwsza część urzeka prostotą – tu najpełniej czuć estetykę kompozytora. Tansman nie prowadzi swoich dźwięków na smyczy, a ich kaskady uwodzą humorem. Może dlatego ten ustęp pamięta się jako jedną z najinteligentniejszych muzycznych sielanek (rustica!)…

W luźnym cyklu trzech preludiów „en forme de Blues”, Tansman przesuwa granice, dowodząc, że nie interesuje go gorset gatunku. Bo jego preludia to ekspresjonistyczny dialog z żywiołem improwizacji i wolności.

Można by z racji wielu biograficznych zbieżności poczynić paralelę między Tansmanem a Chopinem. Bo folklor, bo „Trzecia sonata” powstała na Majorce, bo żywioł pianistyczny, bo życie i twórczość w Paryżu, bo mazurki. I jeszcze nokturny. Te, które dostajemy na finał płyty, Tansman skomponował z okazji 70. urodzin Strawińskiego. Ale jego nokturny to nie idylliczna wędrówka w kierunku Morfeusza, jak to u Fielda, Chopina czy nawet u Schumanna bywa. To naładowana cytatami z Ravela i Strawińskiego mroczna i zmęczona peregrynacja w otchłań snu.

Marta Nadzieja, ur. 1981, ukończyła dziennikarstwo na UW, studiowała muzykologię tamże i na UJ. Wydawca w Telewizji Polskiej, gdzie m.in. odpowiadała za wirtualną oprawę Konkursów Chopinowskiego i Wieniawskiego. Lubi być na terminalach lotniczych. Marzy o wywiadzie-rzece z ZM.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.