English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Jerzy Sosnowski, „Instalacja Idziego”

Błażej Warkocki

W nowej powieści Jerzego Sosnowskiego postacie są stereotypowe, a potencjalny święty – nie dość skandaliczny

Najnowsza książka Jerzego Sosnowskiego to powieść współczesna, moralistyczna i udana tylko w pewnym stopniu. Pomysł zasadniczo był dobry, choć nienowy. Do świata przedstawionego (świata, dodajmy od razu, wielkomiejskiego i inteligenckiego) wkładamy „wirusa”, czyli kogoś, kto teoretycznie tu nie pasuje i będzie kwestionował reguły, których bezwiednie przestrzegamy. Tym wirusem jest chłopak z zadatkami na świętego. Jego imię Idzi Janik.

Jerzy Sosnowski, „Instalacja Idziego”. Wydawnictwo
Literackie, Kraków, 352 strony, w księgarniach
od 29 października 2009To powieść moralistyczna, bo mamy w niej do czynienia z refleksją nad zjawiskami społeczno-moralnymi we współczesnej Polsce. I wcale nie chodzi o pouczanie. Światopoglądowy pejzaż powieści ma głównie dwie strony: katolicką (dość zróżnicowaną) i nowolewicowo-feministyczną (raczej monolityczną). Jak wynika z końcowej noty, autor stara się wręcz parafrazować co bardziej wyraziste głosy ze sfery publicznej. I nie byłoby w tym nic złego, gdyby te głosy zostały jakoś pomieszane. Ale nie zostały.

„Instalacja Idziego” to również powieść katolicka i emancypacyjna. Tak, jak David Lodge fabularnie rozpatrywał rozmaite życiowe niedogodności związane z zakazem antykoncepcji „nienaturalnej” w obrębie katolickiego małżeństwa, tak u Sosnowskiego problemem staje się najwyraźniej rozwód. Główny bohater, Waldek (40-latek, trzy razy rozwiedziony, życiowo ustawiony, religijny, poszukujący, ale nie za bardzo) ma z powodu braku religijnej sankcji swego nowego małżeństwa rozmaite problemy. Głównie z powodu brata żony, doktora filozofii, człowieka uczciwego i dobrego, który chce „oczyścić dom z tych wszystkich śmieci”. (Dom – czyli Polskę, czym bądź kim są śmieci aż strach dochodzić).

Powieść jest zatem emancypacyjna z tego powodu, że niejako domaga się modyfikacji kościelnego status quo w sprawie małżeństw niesakramentalnych. Na marginesie westchnijmy nad paradoksem. Dawno, dawno temu Kinga Dunin zastanawiała się w „Karocy z dyni” nad nieobecnością w polskiej prozie katolicyzmu w wymiarze etyczno-obyczajowym. I podawała możliwą przyczynę: „Może to oznaczać, że normy te w istocie są martwe i nikt nie uwierzy, na przykład, w dramat małżonków, którzy z powodów religijnych nie mogą się rozwieść”. Minęła dekada – i już możemy uwierzyć.

„Instalacja Idziego” to, nade wszystko, powieść letnia. Postacie są w gruncie rzeczy dość stereotypowe (pomimo wyraźnych prób ze strony autora, by tego uniknąć), kwestie etyczne – na miarę dzisiejszego dyskursu publicznego, a potencjalny święty nie dość skandaliczny (a przecież wiara to intelektualny skandal). Być może Idzi to po prostu figura wyrzutu sumienia polskiego katolicyzmu, w czasach gdy formuła „katolicyzm otwarty” zanikła na dobre.

Błażej Warkocki, krytyk literacki, adiunkt w Zakładzie Antropologii Literatury UAM, autor książki „Homo niewiadomo. Polska proza wobec odmienności”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.