English version Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

75 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Przechwycić Spektakl

Jakub Majmurek

Film „Yes-Meni naprawiają świat” wpisuje się w tradycję lewicowego, amerykańskiego populizmu, tę samą, z której wypływają filmy Michaela Moore’a

„Yes-Meni naprawiają świat”, reż. Andy
Bichlbaum, Mike Bonanno. Francja 2008,
w kinach od 20 listopada 2009
Jedną z ciekawszych taktyk społecznego i politycznego oporu, jakie wykształciły się w ostatnich latach, jest tzw. „culture jamming”. Polega to na przechwytywaniu komunikatów i kanałów komunikacji należących do instytucji, których działalność wywołuje sprzeciw, po to, by skierować je przeciw tym, którym miały służyć. Amerykańska grupa The Yes Men (bohaterowie, a zarazem autorzy filmu „Yes-Meni naprawiają świat”) zajmuje się właśnie tego typu działalnością. Yes-Meni podszywają się pod przedstawicieli wielkiego biznesu albo instytucji rządowych i w ich imieniu wydają publicznie oświadczenia, których ci na pewno nie chcieliby wydać.

W 2004 roku – w swojej pierwszej głośnej akcji – jeden z Yes-Menów wystąpił w nadawanym na cały świat programie w BBC. Pojawił się w nim jako rzecznik Dow Chemicals i zadeklarował, że jego firma przejmuje odpowiedzialność za katastrofę przemysłową, jaka dwadzieścia lat temu miała miejsca w Bhopalu (Indie), w fabryce należącej do spółki Union Carbide, podlegającej Dow Chemicals. Dodatkowo zapowiedział, że Dow Chemicals sprzeda Union Carbide, a całość zysków przeznaczy na odszkodowania dla ofiar katastrofy i ich rodzin. Choć w ciągu kilkunastu godzin sprawa się wyjaśniła i było jasne, że firma nie zamierza dać ofiarom katastrofy ani centa, to w tym czasie wartość akcji Dow Chemicals znacznie spadła, a sprawa katastrofy w Bhopalu znów wróciła na czołówki serwisów informacyjnych.

Akcje Yes-Menów, które sytuują się na pograniczu działania politycznego i artystycznego, wskazują na wzajemne powiązanie i zachodzenie na siebie tych obu sfer. Yes-Meni podejmują sformułowaną przez surrealistów ideę terrorystycznego dzieła sztuki, które funkcjonuje poza porządkiem reprezentacji, zapisując się od razu w rzeczywistości społecznej, której przekształcenie jest jego zadaniem. Dlatego na stworzony przez grupę film należy patrzeć nie tyle jak na dokumentację (reprezentację) ich działalności, ale jak na kontynuowanie jej nowymi środkami, wpuszczenie jej w nowy kanał komunikacyjny, by mogła dalej rezonować i wykonywać polityczną pracę.

W swoich akcjach grupa mistrzowsko wykorzystuje wszelkie narzędzia nowoczesnych mediów: internet, całodobowe globalne kanały informacyjne, po to, by przechwycić medialny spektakl (służący utrwaleniu status quo) dla swoich celów. Czasem jak najbardziej dosłownie; w zeszłym roku Yes-Meni wypuścili fałszywy numer „New York Timesa”, w którym ogłaszają m.in.: koniec wojny w Iraku, ustanowienie płacy maksymalnej dla menedżerów, nałożony przez ONZ zakaz produkcji broni.

Jeden z działaczy z grupy – wyjaśniając, o co chodziło w akcji z „New York Timesem” – powiedział: „Chcieliśmy pokazać, że skoro grupa ludzi na szczycie może sprawić, że na co dzień pojawiają się złe wiadomości, to my wszyscy możemy sprawić, że kiedyś pojawią się też dobre”. Zdanie to streszcza doskonale ideologię filmu i grupy. Yes-Meni wpisują się bowiem w tradycję lewicowego, amerykańskiego populizmu, tę samą, z której wypływają filmy Michaela Moore’a. Tradycja ta przeciwstawia „zwykłych ludzi”, ich pragnienia i dążenia, niekontrolowanej przez nikogo władzy wielkiego kapitału i podporządkowanych mu instytucji. A przy tym ciągle pełna jest wiary w demokrację (rozumianej jako projekt i obietnica, a nie zbiór instytucji) i w to, że wola i wspólne działanie większości może zbudować bardziej sprawiedliwy świat.

Jakub Majmurek, filmoznawca, doktorant w SNS PAN. Członek zespołu „Krytyki Politycznej”, redaktor portalu lewica.pl, współpracownik kwartalnika „Bez Dogmatu”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.