English version Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

19 2009

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

fot. Andreas Praefcke

QUEER OPERA:
Donna castrata

Tomasz Cyz

Na płycie „Opera proibita” mezzosopran Cecilii Bartoli brzmi, jakby odtwarzał brzmienie głosów kastratowych, jakby nie kończyła mu się skala. Na „Sacrificium” nie wytrzymuje szalonych ornamentów, jest dziwnie wyblakły i sztuczny. Co się stało?

„Opera proibita” jest katalogiem (niepełnym, ale jakim!) tego, co za sprawą działań papieża Klemensa XI stało się z muzyką operową w osiemnastowiecznym Rzymie. W 1701 roku papież zakazał przedstawień operowych z powodu nasilającego się politycznego konfliktu z Hiszpanią; w styczniu i lutym 1703 roku Rzym został dotknięty trzęsieniem ziemi, w którym szczęśliwie nikt nie zginął, co uznano za cud i jako znak dziękczynienia Klemens na 5 lat zabronił wszelkich form teatralnych…

Cecilia Bartoli, „Opera proibita”. Marc Minkowski
(dyr.), Les Musiciens du Louvre, Decca 2005Ale muzyka operowa rozwijała się i tak: kompozytorzy pisali religijne oratoria jak opery. Haendel, Alessandro Scarlatti, Antonio Caldara, nie bojąc się potępienia, korzystali z doświadczeń wyniesionych z teatru. Dlatego dziś możemy smakować choćby wspaniałe arie śpiewane przez Piacere (Rozkosz!) z oratorium „Il Trionfo del Tempo e del Disinganno” Haendla, które brzmią, jakby nie mogły dziać się w kościele, tylko w domu uciech (frenetyczna „Come nembo che fugge col vento” czy zmysłowa „Lascia la spina, cogli la rosa”). Albo ognisty śpiew Miłosierdzia z oratorium „San Filippo Neri” Scarlattiego.

Na okładce płyty „Opera proibita” Cecilia Bartoli w długiej czarnej sukni naśladuje gest Anity Ekberg z filmu „La dolce vita” Felliniego (w tle zresztą patrzymy na kaskady wody wykopiowane z filmowych fotosów). Jest w tym szaleństwo, słodycz wolności i życia, radosne nieskrępowanie. Taka też jest muzyka na tej płycie (wielka w tym zasługa mistrza ognistego baroku – Marca Minkowskiego). A mezzosopran Bartoli brzmi, jakby odtwarzał brzmienie głosów kastratowych. Jakby operował ogromną, nieludzką siłą. Jakby nie kończyła mu się skala. Właśnie.

Cecilia Bartoli, „Sacrificium”.
Giovanni Antonini (dyr.),
Il Gardino Armonico, Decca 2009Okładkę „Sacrificium” stanowi osobliwy fotomontaż: głowa śpiewaczki dołączona jest do rzeźby męskiego ciała w charakterystycznej, klasycznej pozie. Na płycie znalazły się arie pisane dla największych osiemnastowiecznych neapolitańskich kastratów (jak Farinelli czy Caffarelli) przez Nicola Porporę, Caldarę, Francesco Araię, Carla Heinricha Grauna, Leonardo Leo i Leonardo Vinciego. Wspaniałe arie.

Ale muzyka „Sacrificium” nie jest tak okazała jak ta z „Opera proibita”. Araia, Graun i Leo nie wytrzymują porównania ze Scarlattim czy Haendlem? Antonini i jego muzycy nie są w stanie wykrzesać takiej energii jak Minkowski i jego orkiestra? Na dodatek mezzosopran Bartoli nie błyszczy, nie podbija wirtuozerią, nie wytrzymuje szalonych ornamentów. Jest dziwnie wyblakły i sztuczny – jak zdjęcie na okładce. Nudny. Pamiętamy, że głos filmowego Farinellego powstał z połączenia nagrania Ewy Małas-Godlewskiej (sopran koloraturowy) i kontratenora Dereka Lee Ragina.

Nie jesteśmy w stanie w pełni odtworzyć brzmienia tamtych czasów, zwłaszcza brzmienia kastratów? I całe szczęście.

Tomasz Cyz, redaktor naczelny dwutygodnik.com.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.