English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

„Głód”, reż. Steve McQueen

Agnieszka Jakimiak

„Głód” Steve’a McQueena, sensacja zeszłorocznego festiwalu Era Nowe Horyzonty, wchodzi na polskie ekrany – ma na koncie przeszło trzydzieści nagród, w tym Złotą Kamerę z Cannes

Bohaterem filmu McQueena może być Bobby Sands (Michael Fassbender), bojownik IRA, pierwsza ofiara strajku głodowego w więzieniu. Może być nim Ray Lohan (Stuart Graham), więzienny funkcjonariusz, którego obserwujemy od pierwszej sceny. Może być także nierozwiązywalny irlandzki konflikt, który na zawsze unieważnił podział na słuszne i niesłuszne racje. Ale bez wątpienia w centrum „Głodu” znajduje się ciało uwikłane w politykę – lub polityka wpisana w ciało.

„Głód”, reż. Steve McQueen. Irlandia 2008,
w kinach od 8 stycznia 2010 Konflikt ideologiczny usuwa się w „Głodzie” na drugi plan. Jedyna konfrontacja rozgrywa się w szesnastominutowej scenie rozmowy Bobby’ego Sandsa i katolickiego księdza – statyczna kamera zamyka dwie sylwetki w prawie nieruchomym kadrze; na płaszczyźnie słownego starcia obaj są tak samo niepokonani i zarazem bezsilni. Walka rozgrywa się gdzie indziej, jej pole zostało wyznaczone przez powierzchnię ciał więźniów, których jedyną bronią jest wystawienie się na fizyczny ból i zwrócenie przemocy przeciwko samym sobie. Ekstremalne doświadczenie ciała staje się ostatnim bastionem w wojnie przegranej przez obie strony irlandzkich starć. Bojownicy IRA za więziennymi kratami stają się niezagojoną raną wieloletniego konfliktu. I to chyba najskuteczniejsza forma ataku – nie istnieje odpowiedni przeciwnik dla autodestrukcji.

Głód nie pojawia się bez powodu. W XIX wieku nawiedziła Irlandię klęska głodowa, która stała się punktem zwrotnym w historii kraju, zdziesiątkowała populację, nadwyrężyła gospodarkę na wiele lat. W więzieniu funkcjonuje więc nie tylko jako protest, ale powraca niczym historyczna legenda, założycielski mit narodu, doświadczonego przez najstraszniejsze ciosy.

Precyzja, lakoniczność i fizyczna dosadność w filmie McQueena są efektem wielopoziomowego mistrzostwa formalnego. „Głód” dystansuje się od tradycyjnej linearnej narracji, poddaje się rytmowi poniżanego ciała – zamiast opowieści o argumentach bojowników IRA otrzymujemy obraz wychudzonego, poranionego i wrażliwego na każdy dotyk Bobby’ego Sandsa; zamiast na historię poszczególnych więźniów, patrzymy na dramatyczną próbę masturbacji w celi pełnej wszy i ekskrementów. Dłonie strażnika, pokryte ranami i strupami, opłukiwane w umywalce – jedna z pierwszych scen „Głodu” – powrócą w filmie raz jeszcze. Zakrwawione ręce tego samego strażnika zabarwią wodę płynącą z kranu na jasnoczerwony kolor. Wojna toczy się właśnie na popękanych przegubach, a jej finał następuje w momencie, w którym ciało wykracza poza siebie i staje się manifestem. Taka perspektywa, w której jednostkowość i cielesna integralność okazują się terenem działań wojennych, tworzy jedną z najbardziej wstrząsających filmowych wizji.

Film Steve’a McQueena otwiera cykl Era Nowe Horyzonty Tournée – w jego ramach zostaną zaprezentowane najciekawsze filmy pokazywane wcześniej na wrocławskim festiwalu. Obecność „Głodu” w przeglądzie jest szczególnie istotna, jeśli wziąć pod uwagę, że impreza Romana Gutka od lat przoduje w przybliżaniu polskiej widowni różnych sposobów postrzegania cielesności. Wystarczy przywołać film „Jego brat” Patrice’a Chereau, wyświetlany w czasie trzeciej edycji Festiwalu – równie bezkompromisowy w ukazywaniu zniszczonej i poniżonej materii ciała, ale znajdujący się na drugim biegunie wobec „Głodu”. Oba filmy są nowohoryzontalnymi kamieniami milowymi: „Jego brat” jako portret indywidualnej, prywatnej choroby, która staje się piętnem i brzemieniem dla wszystkich otaczających umierającego Thomasa oraz „Głód” jako obraz choroby całego społeczeństwa, która naznacza pojedyncze ciała.

Agnieszka Jakimiak, studentka MISH UW i dramaturgii w PWST w Krakowie, laureatka Grand Prix w konkursie im. K. Mętraka, publikowała m.in. w „ResPublice Nowej”, „Kinie”, „Didaskaliach”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.