English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

O nowym tomiku Świetlickiego

Tomasz Fiałkowski

W nowym tomie Świetlicki z samobójczą niemal determinacją stara się zirytować, kogo się tylko da, sprowokować reakcję, którą sam opisał. Ale zmącenie, zmieszanie tonów jest świadomą grą

„Mówię o rzeczach przykrych. I tak ma być”. I jeszcze: „człowiek funkcjonuje nie tylko w rejestrach wysokich, ale i niskich”. To cytaty z rozmowy, bardzo zresztą dobrej, jaką dla „Dużego Formatu” przeprowadziła z Marcinem Świetlickim Katarzyna Kubisiowska.

„Niskie pobudki” – ten prowokujący tytuł wyznacza ton nowej książki poetyckiej Świetlickiego. A może raczej – wskazuje trop, jakim chętnie pójdą czytelnicy. I sięgną po „Wiersz doraźny” („Wkurwić lewaka, obśmiać mentalnego pedała: / całe moje zadanie...”) albo po „Wolę ludu”, gdzie pojawia się „krakowska narzeczona S. Sierakowskiego / (takiego telewizyjnego działacza młodzieżówki / komunistycznej)”, albo po „Przed wyborami 2”, z puentą „I znowu naród / zasmuci ojczyznę!”.

Marcin Świetlicki, „Niskie pobudki”.
Wydawnictwo EMG, Kraków, 66 stron,
w księgarniach od listopada 2009Jest też kunsztownie zrymowany „Vermeer” („Bo bez Vermeera ani rusz, / jakże inaczej można wzrusz- / yć wymagających czytelników?”), a także „Za oknem”. Za krakowskim oknem poety „występuje / Jacek Wójcicki, / polski artysta / światowego formatu”, oczywiście „pod honorowym patronatem / prezydenta miasta, / profesora Jacka / Majchrowskiego” i odbywają się „warsztaty / pod hasłem <Światło i Masło>”. Biskup stepuje, a ktoś (chyba nawet wiemy, kto) pisze „sztukę dramatyczną / na zlecenie Niemców”. Cóż – „niska poezja, niewielkie zadania” (to także z „Wiersza doraźnego”). Trochę jak mantra śpiewnie powtarzana przez handlarza na placu targowym: „Tanio okazja skarpety polecam”.

Świetlicki z samobójczą niemal determinacją stara się zirytować, kogo się tylko da, sprowokować reakcję, którą sam opisał. Wspomniana już narzeczona – relacjonuje narrator „Woli ludu” – „stwierdza, że w ogóle / nie powinienem pisać, że ostatnia książka / a i poprzednie są kompletnie jej / niepotrzebne. Powinienem skończyć / z pisaniem i ze wszystkim, bowiem się skończyłem”.

Wiersze Świetlickiego zacząłem czytać jeszcze przed jego książkowym debiutem, „Zimnymi krajami”, towarzyszą mi od dwudziestu lat i nie dam się nabrać na podobne prowokacje. Zmącenie, zmieszanie tonów jest świadomą grą. Zanurzenie w trywialności, neurotyczny grymas, publicystyczna szarża są w tych wierszach obecne od zawsze. Stanowią trochę maskę buntu prawdziwego, który sięga o wiele głębiej, a trochę tło, na którym tym mocniej wybrzmiewa fantastyczny słuch językowy autora, odkrywczość obrazów rodzących się z niespodziewanego, niepokojącego spotkania słów albo ich przemiany, czasem – okaleczenia. „Nie chcę się rozpisywać. / Wakacje spędzam / jak płód”. „Kręgosłów. / Imię snów”.

Słowne utarczki, kpiny śmieszne, czasem nie bardzo smaczne, dają odpowiedź na świat, gdzie „wszystko jest doraźne / i tylko rani”, a punktem dojścia będzie być może „nic bezpowrotne”. „Nie chcę, / nie wiem, / nie jestem” – czytamy w „Areszcie domowym”. To reakcja obronna, odmowna. Ale w „Niskich pobudkach” znajdziemy też na poły tylko ironiczną próbę rozmowy, dialogu z innymi – w krótkich wierszach, których adresatami są Wojciech Bonowicz, Jerzy Jarniewicz czy nieżyjący już Wincenty Różański.

No i znajdziemy teksty prawdziwie niezwykłe. Jeden z nich niech będzie na koniec. Ma tytuł „Widomy”:

Budzi się widmem.
Widno, dnieje.
Zwid.
A on się wydobywa z wydm
snu na drogę.

Tomasz Fiałkowski, ur. 1955, absolwent prawa i historii sztuki UJ, krytyk, prowadzi rubrykę Lektora w „Tygodniku Powszechnym”, redaguje „Książki w Tygodniku”; rozmówca Stanisława Lema, biograf Jerzego Turowicza.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.