English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

O książce Giorgio Agambena

Jarosław Makowski

Gdyby jeszcze niedawno znany filozof oświadczył w „dobrym towarzystwie”, że zaczytuje się tekstami św. Pawła, popełniłby niewybaczalne faux pas

Czyż nie jest więc tym bardziej dziwne, że dziś apostoł intryguje tych myślicieli, którzy na każdy kroku głoszą, że są ateistami?

I tak: Slavoj Žižek deklaruje, że jest „pawłowym materialistą”, a w „Kruchym absolucie” (2009) notuje: „autentyczne chrześcijańskie dziedzictwo jest zbyt cenne, aby pozostawić je fundamentalistycznym dziwakom”. Alain Badiou widzi w Pawle „nową postać bojownika”. A Giorgio Agamben (najciekawszy bodaj z całej trójki) pisze książkę „Czas, który zostaje” – będącą komentarzem do Listu św. Pawła do Rzymian. Komentarz, który szybko przeradza się w ciekawą rozmowę z całym antyfilozoficznym przesłaniem Pawła.

Giorgio Agamben, „Czas, który zostaje”.
Przeł. Sławomir Królak, Sic!, Warszawa, 208 stron,
w księgarniach od grudnia 2009Celem Agambena jest „przywrócenie Pawłowym Listom rangi fundamentalnego dla zachodniej tradycji tekstu mesjańskiego”. To znaczy, że bohaterem tekstów Pawła i Agambena jest czas. Dokładniej: „czas mesjański”.

Włoski filozof, jak przekonywająco wykazał w czasie ostatniego warszawskiego seminarium prof. Krzysztof Michalski, idzie tu drogą przetartą przez Heideggera. Przesłanie Pawła zdaniem obydwu „powala” słuchacza, gdyż głoszone jest z „mocą” i „siłą”. Ta „moc” sprawia nie tyle, że człowiek zmienia swoje poglądy, ale że zmienia życie. Dlaczego? Paweł mówi: „bracia, czas jest bliski” (1Kor 7,29). To znaczy, dodaje Agamben, że kondycja mesjańska, ów czas „skrócony” i „zagęszczony” jest „jedynym czasem godnym miana rzeczywistego”.

Co to jednak znaczy dla życia pani Józi z kiosku (a nawet uniwersyteckiego profesora)? Pawłowe metafory, zdaniem Agambena, oddają kondycję współczesnych demokracji. Życie, jakie prowadzimy, ma być poukładane, zgodne z prawem, bezpieczne, bez niespodzianek, bez zaskoczeń.

Czy nigdy nie doświadczyliśmy chwili, kiedy „czas się zagęścił”, był „blisko”? Mesjasz się pojawił, ale i odszedł, obiecując jednak, że drugie przyjście nastąpi. A więc: „już i jeszcze nie”. „Już” doświadczyliśmy „mesjańskiej obecności”, ale „jeszcze nie” została ona potwierdzona ostateczny panowaniem Mesjasza. Stąd, mówi Paweł (a za nim Agamben), konieczność „czuwania”.

Czy mamy się jakoś na to drugie przyjście przygotować? Założyć nową marynarkę, przyciąć stosownie włosy? Paweł mówi: „Każdy przeto niech pozostanie w takim stanie, w jakim został powołany” (1Kor 7,20). Jesteś studentem? Pozostań nim! Jesteś redaktorem? Bądź nim… Żadnych rewolucji, zmian porządku społecznego. Nie tyle bowiem ma się zmienić treść naszego życia, ile jego forma. Życie ma stać się w każdej chwili otwarte na „czas mesjański”. Agamben zanotuje: „mesjańskie powołanie jest odwołaniem każdego powołania”.

Co św. Paweł, jeden z najgorliwszych antyfilozofów, robi w gronie zawodowych myślicieli? Otóż filozofia hołdująca przekonaniu, że „świadomość jest źródłem znaczenia” przestała cokolwiek ważnego mówić o życiu. Życie, prawdziwe życie – rozgrywające się między zbawieniem a potępieniem – pozostało żywiołem religii. Dlatego współcześni filozofowie wchodzą na plecy św. Pawła, by ich słowa nie były tylko „drewnianym żelazem”, ale – tak jak słowa Pawła – miały „moc” i „siłę”. Czy to im się udaje, to już inna sprawa.

Jarosław Makowski, filozof, publicysta i teolog. Dyrektor Instytutu Obywatelskiego. Niebawem w wydawnictwie „Świat Książki” ukaże się jego tom esejów pt. „Wariacje Tischnerowskie”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.