English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

„Amelia Earhart”,
reż. Mira Nair

Michał Walkiewicz

Życie Amelii Earhart, pionierki kobiecego lotnictwa, jest dla autorów poświęconego jej filmu snem o przestworzach, a jej śmierć – upadkiem Ikara. Końcowy efekt przypomina niestety ekranizację encyklopedycznego hasła

Hollywood nie mogło odpuścić biednej Amelii Earhart. Za dużo egzotycznych krajobrazów w jej biografii. Zbyt wiele symbolicznych wydarzeń i sensów, wyrzuconych na brzeg współczesności przez dwie fale feminizmu. Począwszy od nazwiska (fonetyczna zbitka rzeczowników „powietrze” i „serce”), na okolicznościach śmierci skończywszy, historia Amelii to jedna wielka metafora. Kobieta, która dwukrotnie pokonała Atlantyk, przepadła wraz z nawigatorem, Fredem Noonanem, podczas lotu dookoła świata. Choć prawdopodobnie spoczęła w głębinach, trudno nie szukać w tym wydarzeniu metafizycznego śladu. Jak przekonuje bohaterka filmu Miry Nair, podczas powietrznych wojaży nad oceanem niebo i woda zlewają się jedność. Symboliczne życie, symboliczna śmierć.

Mimo iż rząd USA wydał 4 miliony dolarów na poszukiwania, nie odnaleziono ani samolotu, ani ciała. Powietrze gęstniało od hipotez: Amelia utonęła lub zamieszkała na bezludnej wyspie. Pod przybranym nazwiskiem powróciła do Stanów lub została oskarżona o szpiegostwo i zabita przez Japończyków, okupujących Sajpan. Kiedy prawdopodobne teorie weszły w obręb ekspansywnej sfery „miejskich legend”, cały ten zbiór stał się ilustracją popkulturowego fenomenu, którym Earhart, celebrytka, filantropka i kontestatorka patriarchatu, bez wątpienia była. Zamiast wieloaspektowej analizy tego zjawiska, z ekranu płynie jednak pompatyczna laudacja. W życiu Amelii twórcy widzą tylko sen o przestworzach. W śmierci – upadek Ikara.

„Amelia Earhart”, reż. Mira Nair.
USA 2009, w kinach od 12 lutego 2010Amelia dorasta wśród wysokich traw i zielonych pól Kansas. Wodzi wzrokiem za tańczącymi na niebie „punkcikami”. Chwilę później widzimy, jak dorosła bohaterka szczerzy zęby za sterami jednego z tych „punkcików”. Dalszą fabułę organizuje paradoks biograficznego „kina środka”: choć wielcy ludzie chadzają zazwyczaj swoimi ścieżkami, filmowcy uniformizują ich i wpychają ich na tę samą drogę. Przebyliśmy ją wzdłuż i wszerz, zatrzymując się na kilkunastu przystankach: marzenia o wielkości – wykorzystana szansa – wielka miłość – życie jak w Madrycie – przeciwności losu – kryzys uczucia – ostateczna próba – kurtyna. Amelia upada i triumfuje, kocha, zdradza i przemawia do narodu. Niewiele w tym jednak żaru. Kiedy para nie idzie w dłutowanie pomnika Wielkiej Marzycielki, biografia przypomina wystawną ekranizację hasła z encyklopedii.

Hinduska reżyserka ma wiele wspólnego ze swoją bohaterką. Obydwie rozpychają się łokciami w królestwie dumnego patriarchatu i funkcjonują w systemie, podporządkowującym każdy feministyczny zryw regułom ekonomicznej wypłacalności. W najlepszej scenie filmu Amelia spotyka malutkiego Gore’a Vidala, który już za kilkanaście lat, jako wojujący homoseksualista, będzie zapobiegał podobnym ograniczeniom, posługując się strategią ekstremalnej, autorskiej niezależności. Szkoda, że uwiązana przy wielkiej wytwórni Nair nie mogła pójść jego śladem.

Michał Walkiewicz, redaktor portalu „Filmweb”. Krytyk filmowy, absolwent filmoznawstwa UAM w Poznaniu, zwycięzca Konkursu im. Krzysztofa Mętraka (2008). Publikuje m.in. w „Filmie”, „Machinie”, „Tygodniku Powszechnym”, „PSX Extreme”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.