English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

23 2010

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Anda Rottenberg

NO NAPRAWDĘ:
Jak chwalić bliźniego

Anda Rottenberg

– Kazik jest najbardziej pracowitym człowiekiem, jakiego znam. Codziennie, godzinami ślęczy nad swoim dziełem! – takimi słowami kurator wystawy zachwalał artystę w trakcie wernisażowego przemówienia. Artysta był troszkę speszony. Zastanawiałam się, co było dla niego bardziej dojmujące: podkreślanie zażyłości (Kazik, czyli mój kolega), czy komplement, że jest on „najbardziej pracowity” (eo ipso – mało zdolny), czy orzeczenie, iż jest to fakt niepodważalny? Mówiąc: jest pracowity, kurator nie wyrażał przecież tylko własnego przekonania, bo wówczas użyłby formy przypuszczającej: mam wrażenie, że…

Dawno temu, jeszcze w szkole, zwracano mi uwagę, że opisując rozmaite zdarzenia, powinnam używać formy bezosobowej: wydaje się, zamiast wydaje mi się; zdarzyło się, zamiast zdarzyło mi się; i tym podobne. Taka forma obiektywizuje nie tylko fakty, lecz również ich ocenę, mówiono. Moje jednostkowe przygody mogą wówczas stać się udziałem wielu i przez to nabrać uniwersalnej rangi. Ta światła wskazówka okazała się bardzo przydatna w moich późniejszych próbach opisywania faktów artystycznych, kiedy wystrzegałam się jak ognia osobistych zwierzeń i odczuć. Na przykład nie pisałam, że moim zdaniem artysta Iks czerpie z gotyckiej tradycji, lecz że wydaje się on z niej czerpać. A więc nie mnie, omylnej istocie, tak się zdaje, lecz w ogóle zdaje się tak jakimś niedookreślonym gremiom, albo wręcz wszystkim. Jednocześnie jednak użycie trybu przypuszczającego pozwalało na zmiękczenie nieodwołalności sądu: nie jest pewne, czy rzeczywiście czerpie, ale też nie jest to wykluczone. Taki język – skądinąd pełen insynuacji i eufemizmów – pozwalał zarówno na wycofanie kategoryczności sądu, jak i na taktowne usunięcie z pola widzenia osoby autora, na ukrycie go w cieniu artysty, któremu tekst był poświęcony.

Stanie w cieniu, jakkolwiek nie zawsze konieczne, jest niekiedy bardzo pożądane. Na przykład podczas pogrzebu. Taka refleksja zawładnęła moimi myślami, kiedy wysłuchiwałam szczegółów biograficznych pewnego pana, przemawiającego nad grobem swego byłego pracodawcy. A zaczynało się od bardzo niewinnego: – Poznałem Stanisława M., kiedy miałem dwadzieścia siedem lat. Potem już poleciało. A przecież wystarczyło nie zaczynać od „ja” – i nieboszczyk nie musiałby przewracać się w grobie.

Jeśli więc w niniejszym tekście pozwalam sobie na przekroczenie zasady, przy której udawało mi się trwać przez całe dziesięciolecia, to tylko dlatego, że pragnę wyodrębnić te przypadki jako nietypowe, poszczególne; takie, które spotkałam w swoim jednostkowym życiu. Mam bowiem nadzieję, iż taki sposób chwalenia bliźniego nie jest regułą w naszym życiu społecznym. Nie jest także regułą następująca, dotycząca mnie osobiście, prezentacja:

– Witamy panią A.R. na naszym zwyczajowym spotkaniu. Poprowadzi je pan X.Y. Pani A.R. nie muszę przedstawiać. O panu X.Y. natomiast pragnę powiedzieć, iż jest człowiekiem bardzo odważnym. Podjął się trudnego zadania rozmowy z panią A.R. jako trzeci kolejny kandydat. Dwoje poprzednich odmówiło.

Anda Rottenberg, historyczka sztuki, krytyczka oraz kuratorka wielu wystaw w Polsce i na świecie. W latach 1993–2000 dyrektorka Galerii Sztuki „Zachęta” w Warszawie, członkini International Association of Art Critics AICA oraz International Foundation Manifesta. Autorka książki „Sztuka w Polsce 1945–2005” (2005). W 2009 roku ukazały się jej dwie nowe książki: „Przeciąg. Teksty o sztuce polskiej lat 80.” oraz „Proszę bardzo”.

NO NAPRAWDĘ: Bez(wstyd)

Chociaż artykuły sugerują ciche związki wpadki senatora z jego upodobaniem do agencji towarzyskich, a kradzież napisu z intratnym zagranicznym zamówieniem

Czytaj dalej

NO NAPRAWDĘ:
Polityczna lekcja historii

Tylko najstarsi ludzie pamiętają jeszcze styl i frazeologię przemówień Władysława Gomułki, którego niewdzięczni krytykanci nazywali Nikiforem polskiej myśli ekonomicznej

Czytaj dalej

NO, NAPRAWDĘ:
Jak teraz żyć?

Po tej żałobie nie da się po prostu powrócić do codzienności. Katastrofa przeorała naszą świadomość, przywróciła zatartą hierarchię wartości, ujawniła Prawdę o istocie bohaterstwa

Czytaj dalej

więcej felietonów