English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Wystawa Jerzego Tchórzewskiego

Marta Lisok

Na martwą wystawę Tchórzewskiego miejsce mogło znaleźć tylko Narodowe M(a)uz(ol)eum, sanktuarium hołdów składanych Grupie Krakowskiej

Wystawa Jerzego Tchórzewskiego w Muzeum Narodowym w Krakowie jest przeglądem prac artysty z lat 1954–1964, od obrazów surrealistycznych po malarstwo szorstkie, zgrubiałe, magmowe i bulgocące. Skonstruowana jak przejrzysty wykład, pokazuje ewolucję języka wyrazu coraz bardziej oddalającego się od realizmu. Archaiczność tych malarskich skamieniałości ogląda się ze zdziwieniem, jak archeologiczne wykopaliska. Jest w nich coś zakurzonego, połamanego, wyszczerbionego.

Jerzy Tchórzewski, Prace z lat 1954–1964.
Muzeum Narodowe w Krakowie,
16 kwietnia – 31 maja 2009,
kurator: Anna BudzałekOdrealnienie u Tchórzewskiego jest jednocześnie przykrywką i pokłosiem poruszonej wyobraźni. Spóźnione, ekspresjonistyczne wątki nie dają artyście spokoju. Pozorne oddalenie od wojennych traum manifestuje się w początkowej fazie jego twórczości poprzez baśniowo-perwersyjną aurę, w której objawiają się kobiety-zjawy. Secesyjno-surrealistyczne fascynacje wynurzającą się z mroku femme fatale znalazły wyraz między innymi w arabeskach „Akrobacji” i topornych kształtach „Wieczornych świateł” – chronologicznie najwcześniejszych prac.

Stopniowo tendencja do odrealniania form pogłębiała się i sztuka Tchórzewskiego zbliżyła się do abstrakcji. Do głosu coraz dobitniej dochodziła postrzępiona plama intensywnej barwy i kanciasta, spazmatycznie załamująca się linia. Artysta tworzył szereg dzieł urzekających alchemicznym znawstwem pigmentu, orgią jaskrawości. Prowadzą one do okresu pejzaży elektrycznych zapełnionych przez apokaliptyczne wybuchy, zygzaki rozłupujące czerń, gdzie elementy opalizują, są wewnętrznie złamane, wybrudzone.

Te przypominające fragmenty tryptyków Hieronima Boscha piekielne krajobrazy zmrażają spojrzenie widza. Pogrążając się w coraz głębiej położone otchłanie malarstwa Tchórzewskiego („W płonącym krajobrazie”, „Złota konstrukcja”, „Figura zielona”), zaczynamy błądzenie po pełnych stalaktytów i stalagmitów grotach, wchodzenie w odpychające obrazy pełne trzeszczących suchych patyków, cierni i kolców najeżonych w bezładnej, chaotycznej plątaninie. Naprężone w geście agresji kolce konotują zagrożenie, przebijając przestrzeń zastygłymi strużkami ściekającej farby. Płomienne rozbłyski, łuny, lśnienia migoczą na płótnach, naprężają się, pękają.

Jerzy Tchórzewski, „Akrobacje”, 1954Te kalejdoskopowe, kosmiczne dekoracje zbudowane z drobnych elementów pomimo zastosowania wyrafinowanych efektów i zabiegów technologicznych pozostają ciężkimi obrazami-fajerwerkami, nie wzbudzając zakładanej fascynacji. W tłustych, mięsistych fakturach, spreparowanych zmarszczeniach i spękaniach farby, której powierzchnia przypomina wysuszoną skórę, objawiają się rachityczne postaci. Demoniczne kształty ludzko-roślinnych hybryd wyłaniają się jak szczeliny spomiędzy zacieków i śladów.

Na ścieżce od surrealizmu do brutalnych rozbłysków, torujących drogę dla nowo-dzikiej ekspresji, gubi się piękno zmagań z napierającą materią. Przypadkowe kleksy, rozmycia, zachlapania, ślady eksperymentów są tylko przeróbką na dobrze znanym materiale, próbami odświeżenia repertuaru środków wyrazu. Abstrakcje zawierające elementy przedstawiające, oparte o zakamuflowaną figurację, wydają się epigońskie. Pozostają w momencie formalnego zawieszenia.

Jeśli mottem artysty było zdanie z manifestu z 1962 roku: „rolą malarza jest wywoływać życie, przemieniać bierną materię plastyczną w pulsujący życiem organizm”, to jego realizacje przypominają raczej życie zastygłe w skorupie meteorytu: skostniałe i nieświeże. Na tchnącą martwotą wystawę Tchórzewskiego miejsce mogło znaleźć tylko narodowe m(a)uz(ol)eum, sanktuarium hołdów składanych Grupie Krakowskiej.

Marta Lisok, ur. 1983, historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka, redaktorka działu sztuki dwutygodnika „artPapier”. Współpracuje z czasopismem „Fragile”. Należy do mafijnej struktury artystycznej „Ośmiornica”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.