English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

57 2011

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Katarzyna Tórz

OPÓR CODZIENNY: Strach na wróble

Katarzyna Tórz

Dlaczego niektóre czarne samochody chcą budzić lęk i podziw, a wspaniałe międzynarodowe firmy lubią popisywać się swoimi groźnymi siedzibami z lśniącego kamienia, przypominającymi sarkofagi? W mieście W. znajduje się oddział korporacji XYZ należącej do małego grona tych firm, które są zbyt duże, żeby zbankrutować. Według zasłyszanej historii, w nowocześnie urządzonej sali negocjacyjnej głównym motywem wystroju wnętrza są specyficzne, kilkudziesięciocentymetrowe wypustki przypominające ostre kolce. Zapewne nie są nasączone trucizną i służą za przykład wysmakowanego dizajnu, ale niewątpliwie ma on swój cel behawioralny. Przypomina kontrahentom, kto jest kim i u kogo gości. Gotham City istnieje naprawdę, przynajmniej jako kwartały ulic i dzielnice. O ile jednak budynki stanowią zwarte bryły, które możemy starać się omijać, podejrzane czarne samochody, dzięki wrodzonej mobilności, infiltrują miasto bez ograniczeń. Czarna Wołga – bohater legendy miejskiej z czasów PRL, której pojawienie się na horyzoncie miało oznaczać porwanie – może mieć dzisiaj swoje nowe wcielenia. Zabawne, że za oceanem analogicznym odpowiednikiem tej legendy są mityczne „czarne helikoptery”. Choć niektórzy uważają, że legenda o złowróżbnej czarnej Wołdze została spreparowana w MSW po to, by dezinformować i obniżyć czujność na prawdziwe zagrożenia, przypominała zawsze winnemu obywatelowi, że nie znany jest dzień ani godzina ostatecznej konfrontacji z systemem. Katarzyna Nosowska w piosence „Muka” stawiała opór złowrogiej aurze tej radzieckiej limuzyny, jednak mit pozostał i transformuje.

Władcy tego świata nadal mają upodobanie do czarnych, solidnych samochodów z dymionymi szybami, które przemykają szybko przez miasto, zawsze w asyście kolumny „zabezpieczającej”, wydającej smętne, ale budzące wyuczony niepokój sygnały dźwiękowe. Oto jadą władcy, nieważne, czy mają podstawy, aby czuć się lepszymi od innych obywateli i ich pojazdów. Światowym liderem mrocznych limuzyn jest niewątpliwie goszcząca w tych dniach w Polsce nowoczesna i bezwzględnie inteligentna „Bestia”. Tym sympatycznym sformułowaniem określa się pancerną limuzynę Baraka Obamy, która budzi podsycany przez media respekt, czyniąc swojego pasażera jeszcze bardziej niedostępnym i nadzwyczajnym. Bestia, choć wygląda jak samochód, posiada parametry bliższe czołgowi lub samolotowi.

Jednak duże, groźne samochody to przywilej nie tylko władców politycznych. Często kusi także zwykłych obywateli, którzy chcą czuć się podziwiani i silni. Nawet jeśli ta przyjemność przerasta ich możliwości finansowe i zmusza do zaciągnięcia kredytu, cel wart jest wysiłku. Chętnych nie brakuje i dzięki temu możemy obserwować na ulicach np. Warszawy coraz liczniejsze pojazdy, które sprawiają wrażenie nadwymiarowości. SUV-y wpisują się w krajobraz coraz wyraźniej – zwłaszcza gdy zajmują dwa standardowe miejsca parkingowe, albo demolują skrawek trawnika, nie mogąc przecież zaparkować w mniej reprezentacyjnym miejscu niż przed samym wejściem. Niektórzy chętnie wykorzystują też inne drobne możliwości stylizacji samochodu, aby uczynić go jeszcze bardziej tajemniczym. Numery rejestracyjne przypisywane bestii mogą nic nie znaczyć – np. MASTER 666, ale z powodu proroctwa św. Jana robią wrażenie. Znane są przypadki, gdy w Rosji luksusowe samochody z takimi rejestracjami były demolowane. Może symboliczny wymiar podobnych gestów jest niedoceniany. Zresztą, wszystko to niby tylko wizerunek. Przecież po ulicach nie jeżdżą już czarne Wołgi, wszyscy normalni ludzie miewają czarne samochody (brud jest na nich mniej widoczny), a legend o porwaniach dzieci i amerykańskich pociągach wywożących mieszkańców pod osłoną nocy, nikt nie bierze poważnie.

W społeczeństwach zbyt mocno ulegających pokusie hierarchizacji i dominacji, niektóre jednostki chcą budzić postrach, budując na nim iluzję szacunku. Ten respekt, wynikający z lęku i oparty na przemocy (choćby symbolicznej), nie ma jednak nic wspólnego z szacunkiem, jakim ludzie darzą tych, którzy zapracowali na niego własnymi czynami.

Katarzyna Tórz, redaktor działu produktów ubocznych w „Dwutygodniku”.

OPÓR CODZIENNY:
Królowie mas — władcami nas

Dobry koncert jest jak wzniosła msza

Czytaj dalej

OPÓR CODZIENNY:
Życiozjady

Wzrasta bezrobocie, zielony zakład bankrutuje, choć udaje, że trwa i daje gwarancję

Czytaj dalej

OPÓR CODZIENNY:
Cesarz szarej wyspy

Niepozorna, w pierwszym kontakcie nieco szorstka i mało wdzięczna wyspa Lanzarote miała szczęście do obywatela, który postanowił uczynić ją miejscem przyjaznym i harmonijnym

Czytaj dalej

więcej felietonów