English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Mariza,
„Fado traditional”

Marta Nadzieja

Najnowszy album Mariza zatytułowała po prostu „Fado traditional”. Anonsowany jako radykalny zwrot ku korzeniom gatunku nie do końca usatysfakcjonuje tych, którzy szukają źródeł tradycyjnego fado

Powiedzieć to trzeba na początku, by potem nie było logicznych nieścisłości. Niektórzy chcą widzieć w Marizie następczynie Amálii Rodrigues – absolutnej ikony fado. Wokalistka, w żyłach której płynie mozambijska krew, nigdy nią nie będzie. Dlaczego? Bo trudno ścigać się z legendą. Bo mimo niekwestionowanego talentu, z jej obecną pozycją Mariza nie zdobędzie się na taką przekorę co Dulce Pontes czy nawet Katia Guerreiro.

Mariza, „Fado traditional”. 1 CD, EMI 2011.Mariza sięga do klasyki. Na „Fado traditional” nie brakuje utworów do słów Fernando Pessoi, Jorge Fernando czy wspomnianej już Amálii Rodrigues. Gmerając w źródłach, pieśniarka potrafi zaskoczyć już w pierwszym utworze. „Fado vianinha” frapuje kameralnością (Marizie towarzyszy jedynie gitara portugalska) i… swadą. Ten, kto kojarzy wokalistkę z rozlewnymi, melodramatycznymi interpretacjami, po pierwszych dźwiękach „Fado vianinha” mógłby pomyśleć, że się przesłyszał.

To jednak dopiero początek. W kolejnych pieśniach pobrzmiewają ingrediencje, których do tej pory na płytach Marizy próżno by uświadczyć. Jest więc dialog człowieka z instrumentem („Ai, Esta Pena de Mim”). Jest przejmujące, retoryczne odczytanie tekstu („Na rua da silencio”). Jest wreszcie pełna namysłu wokalna rozmowa, która jest tak naprawdę monologiem („Promete, Jura”).

Jest coś jeszcze. „Fado traditional”, który zgodnie z tytułem powinien skrępować Marizę gorsetem tradycji, paradoksalnie dodał jej coś, czego nie miała wcześniej. „Tradycyjne fado” z d e m o k r a t y z o w a ł o Marizę. Bo jeśli coś mogło zniechęcać w poprzednich muzycznych odsłonach fadisty, to jej wszechmocny głos. Zbyt dramatyczny. Zbyt wielki. Zbyt monotonny.

Jest coś jeszcze. Na poprzednich albumach – „Transparente” czy „Fado Curvo” – Mariza wydaje się autokratką totalną. Jest tylko ona. A raczej jej głos. Tymczasem ostatnia płyta została skrojona tak, że chcąc nie chcąc Mariza musiała zrobić miejsce dla innych. Zapamiętajmy choćby Ângelo Freire, który bezbłędnie panuje nad klasyczną gitarą portugalską.

Zamknięte i do bólu skondensowane utwory – choć są klasykami gatunku – brzmią w tej odsłonie znacznie lżej, zaczepnie. Dzięki temu słucha się tego fado nie jako lamentacji znad porto w ciemnej piwnicy. A smutek wpisany w gatunek (saudade) nie ewokuje kolejnego smutku. A ten, którego heurezą jest fado, potrafi obrócić w gruzy. Kto przesłuchał którąkolwiek płytę Amálii Rodrigues wie, o czym piszę. Jeśli Amália pojawiała się ona w „Zeszytach” Ciorana, to tylko w kontekście najczarniejszej z czarnych rozpaczy.

A na koniec uwaga natury konfekcyjnej. Do tej pory Mariza, prezentując swój nasycony patosem i dramaturgią repertuar, występowała w długich, powłóczystych sukniach, z wyrazistym makijażem. Czy nowe, bardziej słoneczne niż do tej pory aranżacje sprawią, że wokalistka sprzeniewierzy się tradycji, wedle której fadista ma występować w czarnej sukni? Czy zobaczymy ją… w pastelach? A nawet w bieli?

Marta Nadzieja, ur. 1981, ukończyła dziennikarstwo na UW, studiowała muzykologię tamże i na UJ. Wydawca w Telewizji Polskiej, gdzie m.in. odpowiadała za wirtualną oprawę Konkursów Chopinowskiego i Wieniawskiego. Lubi być na terminalach lotniczych. Marzy o wywiadzie-rzece z ZM.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.