English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

„Horowitz
plays Liszt”

Marta Nadzieja

Wydawać by się mogło, że Horowitz zarejestrował niemal wszystkie utworu Liszta. Tymczasem – jak wynika z badań Francuza Maxa Massei – Horowitz utrwalił ledwie 55% jego twórczości, podczas gdy Schumanna niemal 85%

Vladimir Horowitz uchodzi nie tyle za ostatniego spadkobiercę tradycji wykonawczych Franza Liszta, co wręcza za ambasadora jego twórczości. Pianista włączył jego utwory do swojego programu w momencie, kiedy Liszt uznawany był za wirtuozowskiego hochsztaplera, a wykonywanie jego kompozycji brano za zły gust. Muzyka autora „Rapsodii węgierskich” stanowiła lwią część koncertowego repertuaru Horowitza i wydawać by się mogło, że pianista zarejestrował niemal wszystkie utworu Liszta. Tymczasem – jak wynika z badań Francuza Maxa Massei – Horowitz utrwalił ledwie 55% twórczości Liszta, podczas gdy Schumanna niemal 85%. Z wieloma z utworów Horowitz mierzył się kilka razy, a konfrontacja różnych interpretacji jest w jego przypadku doświadczeniem fascynującym.

„Horowitz plays Liszt”. 4 CD, Sony Classical 2011Najważniejsze dla jego repertuaru utwory zbiera wydany niedawno box „Horowitz plays Liszt”. Najbardziej frapujące wydaje się tu porównanie wykonań jednego utworu. Sonatę h-moll nagrał Horowitz dwa razy – w 1932 i 1978 roku. Każdy, kto zna choćby i pierwsze takty dzieła Liszta wie, że to utwór wprost idealny dla rąk Horowitza. I czuć to od samego początku – ogrom dźwięków nie ma przed artystą tajemnic, a w nagraniu z 1932 roku porywająca jest wręcz artykulacja i zagadkowe piana w częściach, które inni pianiści zwykli traktować obojętnie.
Do Sonaty h-moll Horowitz nie wracał przez wiele lat. Po jednej z dłuższych przerw od koncertów głośno wyrażał obawy co do tego, czy jeszcze powinien sięgać po ten utwór. „To powinni grać młodsi ode mnie, sprawniejsi i silniejsi” – miał powiedzieć. W 1978 roku nagrał ponownie dzieło Liszta, nie dodając do interpretacji w zasadzie nic nowego (może poza ostrzejszymi niż kilkadziesiąt lat wcześniej oktawami). To tylko potwierdza, że całe życie nosił w sobie jedno, idealne odczytanie dzieła.

Inne lisztowskie znaki firmowe played by Horowitz? „Walc Mefisto” (nikt poza Horowitzem nie bał się pokazać zamierzonej przez Liszta groteskowości i pokraczności rzeczonego biesa), „Valee d’Obermann” (Horowitz wręcz „pisze” na klawiszach historię Liszta), czy absolutnie natchniony „Valse oubliee” nr 1.

Spośród rapsodii węgierskich ważne miejsca w twórczości Horowitza zajmują dwie (2. i 6.), w których emblematyczna staje się filozofia artysty: szczypta humoru, szczypta brawury, szczypta dezynwoltury… W zapisie nutowym drugiej pianista trochę „pomajsterkował”, dodając niby od niechcenia kilka kadencji i harmonii. Pusta, obliczona tylko na wirtuozowski efekt alchemia? Możliwe, skoro Horowitz mawiał, że to najtrudniejszy z utworów, jaki kiedykolwiek wykonywał. Szósta to triumf szyderczego humoru nad pustą wirtuozerią. Jak relacjonuje Herold Schonberg, Horowitz miał powiedzieć o swoim wykonaniu: „Było niesforne! Postanowiłem zagrać tak szybko, jak nigdy dotąd. Jak dzikus!”. I tak brzmi też jego interpretacja dzisiaj.

Są wreszcie niezmiennie frapujące nagrania „Consolation”. Uznane przez prof. Tomaszewskiego za najpiękniejsze wyimki z twórczości Liszta, Horowitz gra zjawiskowo. Dlaczego? Bo pianista, który pilnował, by interpretacje nie zdradzały nic z jego emocji, tu mimowolnie odsłania nieznane do tej pory liryczne oblicze.

Do szczególnie osobliwych, ale jednak cymeliów należy zaliczyć „Scherzo” i „Marsz”. Nie zapominajmy też o słynnych horowitzowskich transkrypcjach. Do najsłynniejszych należy bezsprzecznie 15. rapsodia z „Marszem Rakoczego” i pełen zjadliwej ironii „Marsz weselny” Mendelssohna. Ciekawe, czy Horowitz zagrałby go na swoim ślubie…

Marta Nadzieja, ur. 1981, ukończyła dziennikarstwo na UW, studiowała muzykologię tamże i na UJ. Wydawca w Telewizji Polskiej, gdzie m.in. odpowiadała za wirtualną oprawę Konkursów Chopinowskiego i Wieniawskiego. Lubi być na terminalach lotniczych. Marzy o wywiadzie-rzece z ZM.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.