English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

Miłosz
według Zaryan

Marta Nadzieja

Zaryan jawi się na płycie „A Book of Luminous Things” jako ta, która czuwa nad tym, by odwieczne u Miłosza rozedrganie, niepokój, nie przeradzały się w najczarniejszą z rozpaczy

Że słowo stawia na równi z muzyką, udowodniła już na debiutanckiej „My Lullaby”. Że przeszłość potrafi odfiltrować z historycznych klisz, pokazała na „Umiera piękno”. Że namysł bierze górę nad przypadkowym doborze tekstów, unaocznia w „Looking Walking Being”. W projekcie poświęconym Czesławowi Miłoszowi – „A Book of Luminous Things” – patrzy wieszczowi prosto w oczy.

Aga Zaryan, „A Book of Luminous Things”.
1 CD, Blue Note 2011Powyższe wyliczenie nie ma charakteru chronologicznego, czy porządkującego dotychczasowe dokonania Agi Zaryan. Ma raczej pokazać twórczą nieuchronność – z perspektywy artystki zapewne: intuicji – która w logicznym ciągu rozwija się na kolejnych albumach. Nie jest bowiem Zaryan koniunkturalną artystką, która na Roku Miłosza chce zbić artystyczny kapitał. Nie jest też przywiązana do ważkich juwenaliów, o co może być posądzona przez nie znającego jej dokonań (jeśli przywołać powstańczy album „Umiera piękno”). Jest Zaryan za to jedną z niewielu, która komunikuje poezję w jazzowym idiomie.

Sięganie do poezji Miłosza nie można traktować jako kaprysu Zaryan, dyktowanym stuleciem narodzin autora „Zniewolonego umysłu”. Na swoim przedostatnim albumie wykonywała utwory do słów amerykańskiej poetki Denis Levertov przyznając, że jest zafascynowana jej twórczością. Skąd ten obsesyjny, wręcz niedzisiejszy respekt wykonawczyni do tkanki słownej, która – umówmy się – dla przeciętnego odbiorcy muzyki ma znaczenie jeśli nie drugorzędne, to trzeciorzędne? „Ja improwizuję słowem”, „lepię je” za pomocą wysokości czy artykulacji” – mówiła mi półtora roku temu. I teraz już wiadomo, czym to „lepienie” skutkuje.

„Zawsze miał część umysłu, która wypróbowywała jakąś truciznę” – powiedziała o poecie ostatnio Barbara Toruńczyk. Zaryan jawi się na płycie „A Book of Luminous Things” jako ta, która czuwa nad tym, by odwieczne u Miłosza rozedrganie, niepokój, nie przeradzały się w najczarniejszą z rozpaczy. Czuwa dyskretnie – już otwierający płytę, niespieszny, wręcz leniwy „Music like water”, to zapowiedź tego, co dalej. Żadnych ekstremizmów czy eksperymentów, tylko swobodnie „rozlana” muzyczna narracja Michała Tokaja do słów nie tylko Miłosza, ale poetek: przywoływanej już Denise Levertov, Jane Hirshfield, Anny Świrszczyńskiej.

Jeśli pojawia się napięcie i zwątpienie, to mimo wszystko tylko na chwilę, i nie są to utwory do słów Miłosza („Autumn Quince”, „Eye mask”). Bo Miłosz nie jest u Zaryan eschatologicznym mężem niepokoju. „On prayer” („O modlitwie”) nie jest rozprawą o sensie modlitwy „do kogoś, kogo nie ma”. Utrzymany w lekko ironicznym tonie utwór to raczej dojmująco aktualny akcent na to, że, jak pisze poeta, „modlitwa buduje most z aksamitu”. „A parable of poppy” („Przypowieść o maku”) to triumf czułej mądrości nad miałką filozofią, w jaką na przestrzeni lat obrósł wiersz Miłosza. „Piosenka o końcu świata” nie jest apokaliptycznym songiem. To oczywiste, że po hekatombie II wojny światowej poezja musiała istnieć dalej…

„Tak mało powiedziałem / Krótkie dni […] Tak mało powiedziałem / Nie zdążyłem” – pisał Miłosz w wierszu „Tak mało” (z tomu „Gdzie wschodzi słońce i kędy zapada)”. Uczucie niedosytu, które pojawić się może po przesłuchaniu „A Book…”, jest stanem naturalnym.

Zaryan, z właściwą dla siebie (wokalną) powściągliwością, nie siłuje się z Miłoszem en total, celuje raczej w struny dla niej najbardziej ważkie. Znajduje tu poniekąd sojusznika w autorze biografii poety Andrzeja Franaszka, który przyglądał się autorowi „Hymnu o perle” nie tyle z trwogą, co ze spokojem i zrozumieniem.

W roku Miłosza taka optyka jest nie do przecenienia.

Marta Nadzieja, ur. 1981, ukończyła dziennikarstwo na UW, studiowała muzykologię tamże i na UJ. Wydawca w Telewizji Polskiej, gdzie m.in. odpowiadała za wirtualną oprawę Konkursów Chopinowskiego i Wieniawskiego. Lubi być na terminalach lotniczych. Marzy o wywiadzie-rzece z ZM.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.