English version

Narodowy Instytut Audiowizualny

@dwutygodnik

dwutygodnik - strona kultury

82 2012

Archiwum numerów

Kwiecień 2009: 01 2009; 02 2009

Maj 2009: 03 2009; 04 2009; 05 2009

Czerwiec 2009: 06 2009; 07 2009

Lipiec 2009: 08 2009; 09 2009

Sierpień 2009: 10 2009; 11 2009

Wrzesień 2009: 12 2009

Wrzesień 2009: 13 2009

Październik 2009: 14 2009; 15 2009; 16 2009

Listopad 2009: 17 2009; 18 2009

Grudzień 2009: 19 2009

Grudzień 2009: 20 2009

Styczeń 2010: 21 2010; 22 2010

Luty 2010: 23 2010; 24 2010

Marzec 2010: 25 2010; 26 2010

Kwiecień 2010: 27 2010; 28 2010

Maj 2010: 29 2010; 30 2010; 31 2010

Czerwiec 2010: 32 2010; 33 2010

Lipiec 2010: 34 2010; 35 2010

Sierpień 2010: 36 2010; 37 2010

Wrzesień 2010: 38 2010; 39 2010

Październik 2010: 40 2010

Październik 2010: 41 2010; 42 2010

Listopad 2010: 43 2010; 44 2010

Grudzień 2010: 45 2010; 46 2010

Styczeń 2011: 47 2011

Styczeń 2011: 48 2011

Luty 2011: 49 2011; 50 2011

Marzec 2011: 51 2011; 52 2011

Kwiecień 2011: 53 2011; 54 2011

Kwiecień 2011: 55 2011

Maj 2011: 56 2011; 57 2011

Czerwiec 2011: 58 2011; 59 2011

Lipiec 2011: 60 2011; 61 2011

Sierpień 2011: 62 2011; 63 2011

Wrzesień 2011: 64 2011; 65 2011

Październik 2011: 66 2011; 67 2011; 68 2011

Listopad 2011: 69 2011; 70 2011

Grudzień 2011: 71 2011; 72 2011

Styczeń 2012: 73 2012; 74 2012

Luty 2012: 75 2012

Luty 2012: 76 2012

Marzec 2012: 77 2012; 78 2012; 79 2012

Kwiecień 2012: 80 2012; 81 2012

Maj 2012: 82 2012

Literatura
Teatr
Film
Sztuka
Muzyka
Produkty uboczne
Felietony
Rozmowy
Fikcje
Figle
Newsletter

Newsletter

Wpisz swój adres e-mail,
aby otrzymać nasz newsletter.

„Człowiek, który gapił się na kozy”,
reż. Grant Heslov

Michał Oleszczyk

„Człowiek, który gapił się na kozy” jest filmem jajcarskim. Problem z takimi filmami polega na tym, że cwaniactwo pozuje w nich na wyrafinowanie

Różnica między humorystą a jajcarzem jest taka, że humorysta śmiechem się dzieli, a jajcarz do śmiechu przymusza. Ściska nam dłoń, puszcza oko i klepie po plecach. Narzuca odbiorcy poufałość pod groźbą wykluczenia: jeśli się ze mną nie śmiejesz, to znaczy, że nie jesteś po mojej stronie. Nie jesteś cool i nie czaisz bazy.

„Człowiek, który gapił się na kozy” jest właśnie filmem jajcarskim. Problem z takimi filmami – ostatnimi przykładami mogą być „Jaja w tropikach” (2008) i nieco lepsze „In the Loop” (2009) – polega na tym, że cwaniactwo pozuje w nich na wyrafinowanie. Riposty świszczą jak pociski, jest trochę udanego slapsticku, no i przewiązany wstążką bonus w postaci Ideowej Słuszności (film nabija się z amerykańskiej armii, drugiego po McDonaldzie ucieleśnienia zła).

„Człowiek, który gapił się na kozy”,
reż. Grant Heslov.
USA 2009, w kinach od 7 maja 2010Film wygląda, jakby został nakręcony na zamówienie Michaela Moore’a. Opowiada o specjalnych oddziałach amerykańskiego wojska, szkolonych w technikach walki paranormalnej i zwanych – perła dowcipu – rycerzami Jedi, „bo Reagan lubił «Gwiezdne wojny»”. Pismak Bob Wilton (Ewan McGregor) dołącza do sierżanta Lyna Cassady’ego (opalony George Clooney) przemierzającego Irak w ramach specjalnej misji. Cała fabuła służy zbudowaniu metafory drugiej wojny w Zatoce Perskiej: dla Heslova była ona szaleństwem zbudowanym na ułudzie; szukaniem wiatru w polu. Zagrożenie jest iluzoryczne, struktura wojskowa śmiechu warta, a wszystkie napięcia ustępują po zażyciu LSD przez cały garnizon. W ostatniej scenie sam Wilton przechodzi zresztą siłą woli przez ścianę i poucza zza kadru, że teraz nadszedł czas, by ludzka rasa sięgnęła pełni swych możliwości.

Humor filmu opiera się na założeniu, że wojsko jest strukturą absurdalną i karmi swych adeptów złudzeniami (że mogą chodzić przez ściany; że da się prowadzić jeepa z przewiązanymi oczami). Dokładnie na tym od zawsze opierała się komedia koszarowa: wycelowana w hierarchię i przywiązana do nieudaczników bądź outsiderów. Ale u Heslova nieudaczników i outsiderów nie ma: wszyscy są tak samo stuknięci, a jedynym papierkiem lakmusowym ich szaleństwa jest Wilton (nijaki McGregor) – nie tyle postać z krwi i kości, co pusta tablica, na tle której popisuje się Cassady, to znaczy George Clooney. Ich wymiany są jak głuche walenie kamieniem o kamień.

Film ujawnia swą małoduszność, ilekroć sięga po wulgarny humor – jednocześnie uparcie broniąc się przed posądzeniami o plebejskość. Szkoda, bo właśnie plebejskość mogłaby go uratować! „Człowiek, który gapił się na kozy” jest najgorszą możliwą hybrydą: filmem dla wykształciuchów z dodanymi w promocji dowcipami o kolonoskopii i podwieszaniu worka z piaskiem na mosznie. Każda linijka dialogu usprawiedliwia swą obecność sprytem (o który zawsze łatwiej niż o dowcip) – a jednocześnie Heslov nie chce i nie potrafi nasycić filmu plebejskim luzem i rozchełstaniem, który przesądził o sukcesie chociażby cudownego „MASHa”.

Smutna rola Jeffa Bridgesa, parodiującego samego siebie z „Big Lebowskiego” (1998) braci Coen, jest najlepszą miarą porażki tego filmu. W założeniu grana przezeń postać jest piękną fantazją o armii z uśmiechniętą twarzą; pogodnym rewersem doktora Strangelove’a. W praktyce, gdy Bridges pod koniec kuśtyka i czym prędzej wychodzi z nowego laboratorium, ma się wrażenie, że to sam aktor ucieka z planu poronionego filmu – i trudno mu się dziwić.

Michał Oleszczyk, krytyk filmowy, absolwent filmoznawstwa UJ. Publikuje w „Kinie” i na blogu „Ostatni fotel po prawej stronie” (http://michaloleszczyk.blog.onet.pl/). Autor książki „Gorycz wygnania: Kino Terence'a Daviesa” i współautor (z Kubą Mikurdą) wywiadu-rzeki „Kino wykolejone: Rozmowy z Guyem Maddinem”.

Jeśli chcesz umieścić fragment tekstu z dwutygodnik.com na swojej stronie lub blogu, prosimy o kontakt z redakcją na adres e-mail: redakcja@dwutygodnik.com. Dowiedz się więcej.